Przy detalicznych obligacjach skarbowych nie musisz samodzielnie wykazywać odsetek w zeznaniu podatkowym. Agent emisji, czyli PKO BP albo Bank Pekao, pobiera 19% podatku od zysku i przekazuje Ci kwotę netto. PIT-38 pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy sprzedajesz obligacje notowane na rynku wtórnym, na przykład na Catalyst.
Czy trzeba składać PIT od obligacji skarbowych?
Jeżeli kupiłeś oszczędnościowe obligacje Skarbu Państwa bezpośrednio w sprzedaży detalicznej i trzymasz je do wykupu albo korzystasz z przedterminowego wykupu na zasadach danej emisji, nie wpisujesz uzyskanych odsetek do rocznego PIT. Podatek Belki jest pobierany automatycznie przez płatnika.
Stawka wynosi 19% i obejmuje wyłącznie wypracowany zysk, czyli odsetki lub dyskonto. Nie płacisz podatku od kwoty, którą wpłaciłeś na zakup obligacji. W praktyce otrzymujesz już kwotę pomniejszoną o podatek, dlatego standardowo nie musisz wypełniać PIT-38.
- Agent emisji oblicza należny podatek i pobiera go przy wypłacie dochodu.
- Podatek nie jest pobierany od kapitału, lecz od odsetek albo dyskonta.
- Nie otrzymujesz dodatkowego formularza, na podstawie którego trzeba byłoby samodzielnie przepisać te odsetki do zeznania.
- Brak PIT-38 dotyczy zwykłych obligacji detalicznych, a nie każdej transakcji obligacyjnej.
Jak działa podatek od odsetek i dyskonta?
Moment poboru podatku zależy od tego, kiedy dana seria wypłaca odsetki. Przy obligacjach z regularną wypłatą podatek jest potrącany przy każdej wypłacie. Gdy odsetki są kapitalizowane, podatek jest zwykle pobierany przy wykupie, choć odsetki mogą być wcześniej dopisywane do wartości obligacji w kwocie brutto.
| Typ obligacji | Wypłata odsetek | Pobór podatku |
|---|---|---|
| OTS | Przy wykupie po 3 miesiącach | Automatycznie przy wykupie |
| ROR i DOR | Co miesiąc | Przy każdej wypłacie miesięcznej |
| TOS | Przy wykupie, z kapitalizacją odsetek | Automatycznie przy wykupie |
| COI | Co roku | Przy każdej rocznej wypłacie |
| EDO, ROS i ROD | Przy wykupie, z kapitalizacją odsetek | Automatycznie przy wykupie |
Przykładowo, jeśli obligacje wygenerują 1000 zł odsetek, podatek wyniesie 190 zł, a do wypłaty pozostanie 810 zł. Przy kapitalizacji podatek nie jest potrącany co roku z wypłacanych środków, ponieważ odsetki nie trafiają wtedy na rachunek inwestora. Są dopisywane do wartości obligacji, a rozliczenie następuje przy wykupie zgodnie z zasadami emisji.
Przedterminowy wykup także nie oznacza konieczności samodzielnego składania PIT, jeśli chodzi o detaliczne obligacje oszczędnościowe. Agent emisji oblicza należne odsetki, uwzględnia ewentualną opłatę za wcześniejszy wykup i pobiera podatek od dochodu ustalonego według warunków danej serii.
Kiedy potrzebny jest PIT-38?
Najważniejsze jest miejsce zakupu i sposób zakończenia inwestycji. Obligacje detaliczne kupowane bezpośrednio od agenta emisji nie są tym samym co obligacje notowane na rynku wtórnym. Te drugie mogą być sprzedawane po cenie rynkowej, która zmienia się w czasie.
Samodzielne rozliczenie w PIT-38 może być potrzebne w szczególności w następujących sytuacjach:
- sprzedajesz obligacje notowane na rynku wtórnym, na przykład na Catalyst,
- kupujesz lub zbywasz obligacje za pośrednictwem rachunku maklerskiego,
- osiągasz zysk albo stratę wynikającą z różnicy między ceną nabycia i sprzedaży,
- nie działa płatnik, który pobiera podatek za Ciebie przy wypłacie dochodu.
Jeżeli kupiłeś detaliczne obligacje oszczędnościowe, takie jak OTS, ROR, DOR, TOS, COI czy EDO, i nie obracasz nimi na giełdzie, nie traktuj ich jak instrumentów rozliczanych w PIT-38. W tym przypadku decydujący jest automatyczny pobór podatku przez agenta emisji.
Co zrobić, gdy powstanie strata?
Strata dotyczy przede wszystkim obligacji sprzedawanych na rynku wtórnym. Może powstać wtedy, gdy sprzedasz papier taniej, niż go kupiłeś. Taką stratę wykazuje się w PIT-38 i można ją rozliczać z dochodami z tego samego źródła, czyli zyskami kapitałowymi.
Postępowanie wygląda w uproszczeniu następująco:
- Zbierz informacje o cenie nabycia, cenie sprzedaży oraz opłatach transakcyjnych.
- Wykaż przychód, koszty i wynik transakcji w PIT-38.
- Pomniejsz dochód kapitałowy o stratę zgodnie z obowiązującymi limitami.
- Niewykorzystaną część rozliczaj w kolejnych latach, nie dłużej niż przez ustawowy okres.
Straty nie kompensuje się z pensją, dochodem z najmu ani przychodem z działalności gospodarczej. Jeśli transakcje są liczne, dotyczą różnych instrumentów albo opiewają na wysokie kwoty, przed złożeniem zeznania warto skonsultować sposób rozliczenia z doradcą podatkowym.
Co z IKE-Obligacje i IKZE-Obligacje?
Obligacje kupowane w ramach IKE lub IKZE podlegają odrębnym zasadom. IKE-Obligacje może pozwolić uniknąć 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych po spełnieniu warunków ustawowej wypłaty. IKZE daje możliwość odliczenia wpłat od podstawy opodatkowania, ale wypłata środków po spełnieniu warunków ustawowych jest objęta odrębnym opodatkowaniem.
Nie należy więc przenosić zasad dotyczących zwykłego rachunku obligacyjnego na konto emerytalne. Przed decyzją sprawdź aktualne limity wpłat, regulamin rachunku i warunki wypłaty.
Dla większości osób kupujących detaliczne obligacje skarbowe odpowiedź jest prosta: podatek zostanie pobrany automatycznie, a odsetek nie trzeba wpisywać do PIT-38. Samodzielne rozliczenie dotyczy głównie obrotu obligacjami na rynku wtórnym, gdzie inwestor rozlicza wynik sprzedaży.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
