To, czy musisz rozliczyć dochody z zagranicy w Polsce, zależy przede wszystkim od rezydencji podatkowej. Polski rezydent co do zasady wykazuje w Polsce dochody światowe, a nierezydent tylko dochody osiągnięte na terytorium Polski. Ostateczny sposób rozliczenia określa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z konkretnym państwem.
Od czego zacząć rozliczenie dochodów z zagranicy?
Pierwszym krokiem jest ustalenie, gdzie masz miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Polska rezydencja oznacza nieograniczony obowiązek podatkowy, czyli konieczność uwzględnienia w Polsce dochodów krajowych i zagranicznych, z uwzględnieniem właściwej umowy międzynarodowej.
Nierezydent podlega w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Wykazuje tu wyłącznie dochody osiągnięte na terytorium Polski, o ile umowa z państwem jego rezydencji nie przewiduje innego rozwiązania. Sam fakt otrzymywania wypłaty z zagranicznego rachunku nie przesądza jeszcze o miejscu opodatkowania. Znaczenie ma między innymi miejsce wykonywania pracy i rezydencja podatkowa.
Jak sprawdzić, czy jesteś polskim rezydentem podatkowym?
Za polskiego rezydenta uważa się osobę, która spełnia co najmniej jeden z dwóch warunków:
- ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych,
- przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Nie trzeba spełnić obu kryteriów łącznie. Ocenia się jednak całokształt sytuacji, a nie pojedynczy fakt. Na centrum interesów osobistych mogą wskazywać między innymi rodzina, wspólne gospodarstwo domowe i stałe więzi społeczne. Centrum interesów gospodarczych obejmuje w szczególności źródła dochodów, miejsce prowadzenia działalności, majątek, inwestycje, kredyty i rachunki bankowe.
Przekroczenie 183 dni nie zawsze automatycznie oznacza zmianę rezydencji. Jeżeli dwa państwa uznają Cię za swojego rezydenta, właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania może rozstrzygać tę kwestię według kolejnych kryteriów, takich jak stałe ognisko domowe, silniejsze powiązania osobiste i gospodarcze oraz miejsce zwykłego pobytu.
Certyfikat rezydencji potwierdza miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Może być potrzebny do zastosowania postanowień umowy, zwłaszcza gdy zagraniczny płatnik ma pobrać podatek według stawki wynikającej z umowy.
Jakie metody unikania podwójnego opodatkowania stosuje się w Polsce?
Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z danym krajem wskazuje, czy zastosowanie ma metoda wyłączenia z progresją, czy metoda proporcjonalnego odliczenia. Jeżeli Polska nie zawarła umowy z państwem źródła dochodu, co do zasady stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia wynikającą z ustawy o PIT.
| Metoda | Kiedy ją stosować? | Wpływ na podatek w Polsce |
|---|---|---|
| Wyłączenie z progresją | Gdy przewiduje ją umowa z konkretnym państwem | Dochód zagraniczny jest zwolniony w Polsce, ale może podwyższyć stawkę podatku od dochodu krajowego |
| Proporcjonalne odliczenie | Gdy przewiduje je umowa albo nie ma umowy z danym państwem | Dochód zagraniczny jest uwzględniany w Polsce, a podatek zapłacony za granicą podlega odliczeniu w ustawowym limicie |
Przykładowo, dla części dochodów z Niemiec może mieć zastosowanie wyłączenie z progresją, natomiast dochody z Holandii lub Stanów Zjednoczonych są często rozliczane metodą proporcjonalnego odliczenia. Nie należy jednak opierać się wyłącznie na nazwie państwa. Trzeba sprawdzić aktualne brzmienie właściwej umowy i zasady dotyczące konkretnego rodzaju dochodu.
Jak obliczyć podatek metodą wyłączenia z progresją?
W tej metodzie zagraniczny dochód nie jest drugi raz opodatkowany w Polsce. Służy jednak do ustalenia stopy procentowej stosowanej do polskich dochodów opodatkowanych według skali.
Procedura wygląda następująco:
- Zsumuj dochody z Polski i z zagranicy po uwzględnieniu właściwych kosztów i odliczeń.
- Oblicz podatek według polskiej skali od łącznej kwoty dochodów.
- Podziel obliczony podatek przez łączny dochód i pomnóż wynik przez 100, aby ustalić stopę procentową.
- Pomnóż tę stopę przez dochód podlegający opodatkowaniu w Polsce i pomniejsz wynik o pobrane zaliczki.
Przykład: dochód z Polski wynosi 40 000 zł, a dochód zagraniczny 50 000 zł. Jeżeli podatek od łącznych dochodów wynosi 7200 zł, stopa procentowa wynosi 8%. Podatek przypadający na dochód polski to 8% × 40 000 zł, czyli 3200 zł, przed uwzględnieniem zaliczek i innych odliczeń.
Jeżeli masz wyłącznie dochody zagraniczne objęte tą metodą i nie uzyskujesz w Polsce dochodów opodatkowanych według skali, zwykle nie musisz składać polskiego zeznania. Obowiązek może powstać między innymi przy dochodach krajowych albo wspólnym rozliczeniu z małżonkiem.
Jak obliczyć podatek metodą proporcjonalnego odliczenia?
Metoda proporcjonalnego odliczenia wymaga wykazania zagranicznego dochodu w Polsce, nawet gdy nie uzyskałeś innych dochodów krajowych. Od polskiego podatku można odliczyć podatek zapłacony za granicą, lecz tylko do wysokości limitu przypadającego proporcjonalnie na dochód zagraniczny.
Obliczenia wykonuje się w następującej kolejności:
- Zsumuj dochody polskie i zagraniczne.
- Oblicz podatek według polskiej skali od łącznego dochodu.
- Pomnóż podatek od łącznej kwoty przez dochód zagraniczny i podziel przez łączny dochód.
- Porównaj uzyskany limit z podatkiem zapłaconym za granicą i odlicz niższą kwotę od polskiego podatku.
Przykład: dochód polski wynosi 40 000 zł, zagraniczny 50 000 zł, a podatek według polskiej skali od łącznej kwoty wynosi 7200 zł. Limit odliczenia to 7200 zł × 50 000 zł ÷ 90 000 zł, czyli 4000 zł. Jeżeli za granicą zapłacono 5000 zł, w Polsce można odliczyć tylko 4000 zł.
Podatek zagraniczny przeliczony na złote nie zawsze można odliczyć w całości. Nadwyżka ponad limit nie pomniejsza polskiego podatku w bieżącym zeznaniu.
Konwencja MLI – dlaczego metoda mogła się zmienić?
Konwencja MLI zmieniła sposób stosowania wielu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W części relacji zastąpiła wyłączenie z progresją metodą proporcjonalnego odliczenia. Dla podatnika oznacza to zwykle konieczność złożenia polskiego zeznania także wtedy, gdy uzyskiwał wyłącznie dochody za granicą.
Zmiany obejmowały między innymi umowy dotyczące dochodów z Austrii, Słowenii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Finlandii, Izraela, Japonii, Litwy, Nowej Zelandii, Słowacji, Norwegii, Belgii, Kanady, Danii, Portugalii, Hiszpanii, Tajlandii, Chin, Bułgarii, Rumunii, Meksyku, Tunezji, Azerbejdżanu i Mongolii. Zakres zmian i data ich zastosowania zależą od konkretnej umowy oraz okresu uzyskania dochodu.
| Przykładowe państwo | Okres rozpoczęcia zmian MLI wskazywany w materiałach MF | Skutek dla rozliczenia |
|---|---|---|
| Austria i Słowenia | Dochody od 2019 r. | Stosowanie metody proporcjonalnego odliczenia |
| Wielka Brytania, Irlandia, Finlandia i Japonia | Dochody od 2020 r. | Wykazanie dochodu w polskim zeznaniu, z możliwością zastosowania ulgi abolicyjnej |
| Norwegia, Kanada, Dania i Portugalia | Dochody od 2021 r. | Rozliczenie według zasad wynikających z metody proporcjonalnego odliczenia |
| Hiszpania, Tajlandia, Chiny i Bułgaria | Dochody od kolejnych lat objętych zmianami | Konieczność sprawdzenia aktualnego tekstu umowy |
Lista państw nie zastępuje analizy konkretnej umowy. Przed wypełnieniem zeznania sprawdź jej aktualne postanowienia oraz informacje Ministerstwa Finansów dotyczące MLI.
Jakie formularze złożyć i kiedy dołączyć PIT/ZG?
PIT/ZG jest załącznikiem, a nie samodzielnym zeznaniem. Składasz go, gdy zagraniczny dochód podlega wykazaniu w polskim zeznaniu. Dla każdego państwa, z którego uzyskałeś dochód, przygotowuje się odrębny formularz.
Przed wysłaniem deklaracji zgromadź dokumenty potwierdzające:
- daty otrzymania wynagrodzenia lub postawienia go do dyspozycji,
- kwoty brutto i potrąconego podatku za granicą,
- okres pobytu oraz wykonywania pracy w poszczególnych państwach,
- status rezydencji i treść dokumentów od zagranicznego pracodawcy, w tym payroll lub roczne zaświadczenie podatkowe.
| Formularz główny | Załącznik | Kiedy stosować? |
|---|---|---|
| PIT-36 | PIT/ZG, część C.1 | Praca, emerytura, renta lub działalność opodatkowana według skali |
| PIT-36L | PIT/ZG, część C.2 | Działalność gospodarcza opodatkowana podatkiem liniowym |
| PIT-38 | PIT/ZG, część C.3 | Sprzedaż zagranicznych akcji, udziałów i innych papierów wartościowych |
| PIT-39 | PIT/ZG, część C.4 | Sprzedaż nieruchomości położonej za granicą |
Dochody z pracy za granicą najczęściej rozlicza się w PIT-36, a nie w PIT-37. Wyjątkiem może być praca wykonywana za granicą, która na podstawie umowy podlega opodatkowaniu wyłącznie w Polsce i jest rozliczana przez polskiego pracodawcę. W takiej sytuacji może mieć zastosowanie PIT-37 bez PIT/ZG.
Zeznanie za poprzedni rok podatkowy składa się co do zasady od 15 lutego do 30 kwietnia następnego roku. Przy dochodach zagranicznych objętych metodą proporcjonalnego odliczenia może także powstać obowiązek wpłacania zaliczek w trakcie roku. W przypadku czasowej pracy za granicą pierwszą zaliczkę wpłaca się co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu powrotu do Polski, zgodnie z zasadami dotyczącymi danego źródła dochodu.
Przeliczanie walut, diety i ulga abolicyjna
Jaki kurs zastosować?
Przychód w walucie obcej przelicz na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu, czyli zwykle dzień wypłaty albo postawienia wynagrodzenia do dyspozycji. Każdą wypłatę rozlicza się odrębnie. Podatek zapłacony za granicą przelicza się według kursu z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień jego zapłaty.
Jak działa odliczenie 30% diety?
Przy przychodach ze stosunku pracy wykonywanej za granicą można pomniejszyć przychód o kwotę odpowiadającą 30% diety za każdy dzień pobytu za granicą, w którym pozostawałeś w stosunku pracy. Uwzględnia się także dni wolne, święta, delegacje i urlop wypoczynkowy przypadające w okresie zatrudnienia. Stawkę diety ustala się według państwa wskazanego w odpowiednich przepisach.
Odliczenie dotyczy pracy wykonywanej za granicą. Nie należy automatycznie stosować go do każdej delegacji zagranicznej z polskiego zakładu pracy ani do innych źródeł przychodu.
Kiedy można zastosować ulgę abolicyjną?
Ulga abolicyjna dotyczy dochodów rozliczanych metodą proporcjonalnego odliczenia. Jej wysokość odpowiada różnicy między podatkiem obliczonym tą metodą a podatkiem, który wynikałby z zastosowania wyłączenia z progresją. Standardowy limit odliczenia wynosi 1360 zł. Ustawa przewiduje wyjątki od tego limitu dla niektórych rodzajów dochodów, dlatego przy nietypowych źródłach przychodu trzeba sprawdzić ich kwalifikację.
Najbezpieczniejsza kolejność działania jest prosta: ustal rezydencję, sprawdź umowę z państwem źródła dochodu, przelicz przychody i podatek według kursów NBP, wybierz właściwy formularz, a następnie dołącz osobny PIT/ZG dla każdego państwa objętego obowiązkiem wykazania dochodu.
Artykuł nie stanowi porady podatkowej. Przepisy i treść umów międzynarodowych mogą się zmieniać, dlatego przed złożeniem zeznania sprawdź aktualne informacje Ministerstwa Finansów lub skonsultuj indywidualną sytuację z doradcą podatkowym.
