Pieniądze zgromadzone w OFE nie są dostępne na żądanie. Nie można ich dobrowolnie wypłacić przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Część środków nadal znajduje się w Otwartym Funduszu Emerytalnym i jest inwestowana w aktywa finansowe, a kapitał objęty suwakiem bezpieczeństwa trafia stopniowo na subkonto w ZUS.
Gdzie są pieniądze z OFE?
OFE nie jest kontem bankowym ani lokatą, którą można zamknąć w dowolnym momencie. To element systemu emerytalnego, w którym środki są lokowane między innymi w akcje i obligacje. Ich wartość zmienia się wraz z wynikami inwestycji, dlatego nie istnieje zwykła dyspozycja przelewu pieniędzy na prywatne konto przed emeryturą.
Po zmianach w systemie emerytalnym z 2014 roku znaczna część środków została przeniesiona do ZUS. Nie oznacza to jednak, że każda kwota widoczna w dokumentach ZUS jest nadal środkami OFE. Trzeba rozróżnić rachunek w OFE od subkonta w ZUS. Są to odrębne elementy systemu, choć w określonych sytuacjach kapitał jest między nimi transferowany.
Co oznacza suwak bezpieczeństwa?
Suwak bezpieczeństwa to mechanizm stopniowego przenoszenia środków z OFE na subkonto ubezpieczonego w ZUS. Transfer rozpoczyna się na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego i odbywa się w częściach. W założeniu ma ograniczyć wpływ wahań rynkowych na kapitał osoby, która zbliża się do emerytury.
Do momentu przejścia na emeryturę środki powinny zostać objęte tym transferem. Po przeniesieniu nie są już aktywami zapisanymi w OFE, lecz częścią zapisu na subkoncie w ZUS. Wypłata świadczenia emerytalnego odbywa się wtedy na zasadach właściwych dla systemu ubezpieczeń społecznych, a nie jako jednorazowe zamknięcie rachunku OFE.
Jak sprawdzić stan środków?
Informacji o zgromadzonym kapitale można szukać w kilku miejscach. Najwygodniejsza ścieżka prowadzi przez konto w ZUS, ale przy sprawdzaniu salda OFE warto skontaktować się także bezpośrednio z funduszem:
- Zaloguj się do portalu PUE ZUS i sprawdź informację o stanie konta oraz dane dotyczące subkonta.
- Skontaktuj się z OFE, którego jesteś członkiem, przez serwis internetowy, infolinię albo w formie pisemnej.
- Sprawdź roczne podsumowanie przesłane przez fundusz pocztą lub elektronicznie.
Dokumenty ZUS mogą wykazywać składki należne i faktycznie przekazane, dlatego przy rozbieżnościach warto poprosić Zakład albo fundusz o szczegółowe zestawienie okresów i wpłat.
Czy można wypłacić pieniądze przed emeryturą?
Dobrowolna wcześniejsza wypłata środków z OFE nie jest możliwa. Sam fakt, że na rachunku widnieje określona kwota, nie daje prawa do jej likwidacji ani przekazania na rachunek osobisty. Inaczej działają niektóre dobrowolne programy emerytalne, takie jak PPK, ale nie należy przenosić ich zasad na OFE.
| Sytuacja | Możliwość wypłaty | Kto wypłaca |
|---|---|---|
| Przed osiągnięciem wieku emerytalnego | Brak dobrowolnej wypłaty | Nie dotyczy |
| Osiągnięcie wieku emerytalnego | Środki są uwzględniane w wypłacie emerytury | ZUS |
| Śmierć członka OFE | Możliwe przekazanie środków osobom uprawnionym | OFE przyjmuje wniosek, a ZUS dokonuje podziału środków z subkonta |
Jak wygląda dziedziczenie środków z OFE?
Śmierć ubezpieczonego jest podstawową sytuacją, w której środki mogą trafić do innych osób przed wypłatą emerytury. Znaczenie ma to, czy zmarły wskazał osoby uposażone oraz czy pozostawał we wspólności majątkowej małżeńskiej. Część przypadająca małżonkowi może zostać rozliczona w ramach podziału środków objętych wspólnością, a pozostała kwota trafia do wskazanych osób. Gdy nikogo nie wskazano, środki mogą wejść do spadku.
Procedura zależy także od tego, czy zmarły był członkiem OFE. W przypadku osoby należącej do funduszu pierwszy kontakt zwykle należy podjąć z właściwym OFE. Jeżeli środki znajdowały się wyłącznie na subkoncie ZUS, wniosek składa się bezpośrednio w Zakładzie.
Spadkobierca lub osoba uposażona powinna przejść przez następujące etapy:
- Ustalić, czy zmarły był członkiem OFE, i znaleźć nazwę funduszu na podstawie dokumentów lub informacji z ZUS.
- Złożyć wniosek o podział i wypłatę środków do OFE albo do ZUS, zależnie od statusu zmarłego.
- Dołączyć akt zgonu oraz dokumenty potwierdzające tożsamość i uprawnienie do środków, a w razie dziedziczenia także dokument potwierdzający nabycie spadku.
- Poczekać na weryfikację danych i podział kapitału. W sprawach prowadzonych przez OFE fundusz przekazuje informację do ZUS, który dokonuje podziału środków zapisanych na subkoncie.
Przepisy nie wskazują ogólnego krótkiego terminu, po którym uprawnienie automatycznie wygasa, dlatego wniosek można złożyć także po dłuższym czasie. Nie oznacza to jednak, że należy zwlekać. Aktualne dane osoby uposażonej oraz zachowane dokumenty znacznie ułatwiają postępowanie. Przy braku wskazania uposażonych albo przy sporze między spadkobiercami sprawa może wymagać dodatkowych dokumentów, a czasem konsultacji prawnej.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: środków z OFE nie wypłaca się na życzenie przed emeryturą, ale mogą one podlegać dziedziczeniu po śmierci ubezpieczonego. Aby ustalić, gdzie znajduje się konkretny kapitał, sprawdź równocześnie PUE ZUS, korespondencję z OFE i aktualne dane osób uposażonych.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
