Zasiłek macierzyński – jakie składki i podatek należy odprowadzić?
Zasiłek macierzyński podlega opodatkowaniu PIT, ale nie odprowadza się od niego składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej. W praktyce świadczenie jest więc nieoskładkowane, lecz co do zasady stanowi przychód z „innych źródeł” i trzeba wykazać je w rocznym zeznaniu podatkowym. Podatek może zostać pomniejszony albo całkowicie wyzerowany dzięki określonym ulgom.
Zasiłek macierzyński a świadczenie rodzicielskie
Zasiłek macierzyński jest wypłacany z ubezpieczenia chorobowego. Przysługuje między innymi za okres urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego i ojcowskiego, jeśli osoba była objęta ubezpieczeniem chorobowym. Świadczenie może wypłacać pracodawca, inny płatnik składek albo ZUS.
Nie należy mylić go ze świadczeniem rodzicielskim, potocznie nazywanym kosiniakowym. Świadczenie rodzicielskie wynosi co do zasady 1000 zł miesięcznie i jest przeznaczone dla osób, które nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego. Jest zwolnione z PIT. Podobnie odrębne zasady dotyczą między innymi świadczenia 800+ i becikowego.
Czy od zasiłku macierzyńskiego płaci się składki ZUS?
Zasiłek macierzyński nie stanowi podstawy wymiaru składek społecznych ani zdrowotnej. Od wypłaconej kwoty nie pobiera się więc składek emerytalnych, rentowych, chorobowej, wypadkowej ani zdrowotnej.
Dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą oznacza to, że w okresie pobierania zasiłku nie opłaca ona składek społecznych z działalności. Nie oznacza to jednak automatycznego zniesienia wszystkich obowiązków związanych z firmą. Sposób podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu i rozliczania działalności trzeba ocenić osobno, zależnie od aktualnego tytułu do ubezpieczeń i sytuacji przedsiębiorcy.
Wysokość wcześniejszych składek może wpływać na wysokość świadczenia, ponieważ zasiłek ustala się na podstawie wymiaru ubezpieczenia chorobowego. Nie zmienia to jednak zasady, że od samego wypłacanego zasiłku nie nalicza się składek.
Uwaga dla przedsiębiorców: nagłe podwyższenie podstawy składek tuż przed rozpoczęciem pobierania zasiłku może zostać zakwestionowane przez ZUS, jeśli okoliczności nie uzasadniają takiej zmiany.
Jak zasiłek macierzyński jest opodatkowany?
Zasiłek macierzyński jest przychodem z innych źródeł. Łączy się go z innymi dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej. W rozliczeniu rocznym znaczenie mają między innymi łączne dochody, kwota wolna od podatku oraz zastosowane ulgi.
Podczas roku zaliczkę pobiera płatnik. Zasiłek macierzyński nie daje prawa do pracowniczych kosztów uzyskania przychodu, ponieważ nie jest wynagrodzeniem ze stosunku pracy. Jeżeli w tym samym miesiącu otrzymujesz także pensję, koszty mogą dotyczyć wynagrodzenia, ale nie samego zasiłku.
| Kto wypłaca zasiłek? | Jaki dokument otrzymasz? | Jak wygląda pobór zaliczek? |
|---|---|---|
| Pracodawca albo płatnik zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób | PIT-11 | Płatnik pobiera zaliczkę i rozlicza ją według zasad właściwych dla wypłacanych świadczeń |
| ZUS | PIT-11A | ZUS pobiera zaliczkę od opodatkowanej części zasiłku |
| Pracodawca i ZUS w tym samym roku | Osobny PIT-11 i PIT-11A | W zeznaniu rocznym uwzględniasz dane z obu informacji |
Przewiń tabelę w bok →
Kwota zaliczki może zostać zmniejszona, jeżeli płatnik stosuje oświadczenie dotyczące kwoty zmniejszającej podatek. W zależności od sytuacji dokumentem może być PIT-2 składany pracodawcy albo PIT-3 składany ZUS. Takie oświadczenia mają znaczenie dla zaliczek w trakcie roku, ale ostateczne rozliczenie następuje w zeznaniu rocznym.
Kiedy zasiłek macierzyński jest zwolniony z PIT?
Zwolnienie obejmuje zasiłek macierzyński w ramach czterech preferencji podatkowych. Limit wynosi 85 528 zł przychodu rocznie i jest wspólny dla tych ulg. Obejmuje także inne przychody objęte daną preferencją, dlatego nie należy analizować samego zasiłku w oderwaniu od pozostałych dochodów.
Ze zwolnienia możesz skorzystać, gdy spełniasz warunki jednej z poniższych ulg:
- Ulga dla młodych – dotyczy zasiłku otrzymanego do dnia ukończenia 26. roku życia.
- Ulga na powrót – przysługuje osobom, które przeniosły miejsce zamieszkania do Polski i spełniają ustawowe warunki preferencji.
- Ulga dla rodzin 4+ – obejmuje osoby wychowujące co najmniej czworo dzieci, po spełnieniu pozostałych wymogów.
- Ulga dla pracujących seniorów – dotyczy kobiet po ukończeniu 60 lat i mężczyzn po ukończeniu 65 lat, którzy mimo nabycia prawa do emerytury nie pobierają jej i spełniają warunki ulgi.
Żeby płatnik nie pobierał zaliczek od przychodu objętego ulgą, trzeba przekazać mu właściwy wniosek albo oświadczenie. Przy uldze dla młodych składa się wniosek o stosowanie zwolnienia. Przy uldze na powrót, uldze 4+ i uldze dla pracujących seniorów składa się oświadczenie o spełnieniu warunków.
Dokument należy złożyć temu podmiotowi, który wypłaca zasiłek, czyli pracodawcy albo ZUS. Jeśli płatnik pobrał zaliczki mimo prawa do zwolnienia, można odzyskać nadpłatę w zeznaniu rocznym. Po zmianie sytuacji, na przykład utracie prawa do ulgi, trzeba poinformować płatnika.
Jak rozliczyć zasiłek macierzyński w PIT?
Rozliczenie zależy od pozostałych dochodów. Przy przychodach opodatkowanych skalą, otrzymanych w Polsce i wykazanych przez płatników, najczęściej właściwy jest PIT-37. PIT-36 może być potrzebny między innymi osobie prowadzącej działalność gospodarczą opodatkowaną skalą albo rozliczającej dochody wymagające samodzielnego wykazania.
- Pobierz PIT-11 od pracodawcy albo PIT-11A z ZUS. Jeżeli zasiłek wypłacały dwa podmioty, sprawdź, czy masz oba dokumenty.
- Wybierz formularz PIT-37 albo PIT-36, uwzględniając wszystkie źródła dochodu w danym roku.
- Opodatkowany zasiłek wpisz w części dotyczącej „Innych źródeł”, razem z przychodem, dochodem i pobraną zaliczką.
- Przychód objęty ulgą dla młodych, ulgą na powrót, ulgą 4+ albo ulgą dla pracujących seniorów wykaż w części przeznaczonej dla przychodów zwolnionych.
- Sprawdź obliczony podatek, możliwe odliczenia i prześlij zeznanie elektronicznie albo w formie papierowej.
Przed wysłaniem zeznania sprawdź następujące elementy:
- czy uwzględniłeś wszystkie otrzymane informacje PIT-11 i PIT-11A,
- czy kwoty zasiłku i pobranych zaliczek zgadzają się z dokumentami od płatników,
- czy prawidłowo wykazałeś przychód zwolniony w ramach jednej z ulg,
- czy limit 85 528 zł nie został przekroczony po uwzględnieniu innych przychodów objętych ulgą,
- czy wybrany formularz odpowiada pozostałym źródłom dochodu.
Jeśli płatnik pobrał zaliczki, a po rocznym zsumowaniu dochodów podatek okaże się niższy, powstanie nadpłata. Jej zwrot następuje po rozliczeniu zeznania, o ile nie ma innych należności podlegających potrąceniu.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: zasiłek macierzyński nie jest obciążony składkami ZUS ani składką zdrowotną, ale co do zasady podlega PIT. Dopiero spełnienie warunków jednej z czterech ulg może zwolnić go z podatku do ustawowego limitu.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy nietypowej sytuacji, kilku tytułach do ubezpieczeń, działalności gospodarczej albo sporze z ZUS warto skonsultować rozliczenie z księgowym, doradcą podatkowym lub innym specjalistą.
O autorze
Jesteśmy doświadczonym zespołem, który dzieli się rzetelną wiedzą o finansach, giełdzie, kryptowalutach i rynku pracy, tworząc praktyczny poradnik dla tych, którzy chcą podejmować świadome decyzje.
Wszystkie wpisy autora



