Oprocentowanie to cena pieniądza w czasie. Przy kredycie oznacza koszt korzystania z kapitału banku, a przy lokacie lub koncie oszczędnościowym – zysk za powierzenie bankowi własnych środków. Zwykle podaje się je jako procent w skali roku.
Czym jest oprocentowanie?
Kapitał to kwota pieniędzy, którą pożyczasz albo wpłacasz do banku. Oprocentowanie określa, ile odsetek zostanie naliczonych od tego kapitału. Można porównać je do ceny wypożyczenia pieniędzy. Gdy bank udostępnia Ci środki, płacisz za możliwość korzystania z nich. Gdy Ty przekazujesz pieniądze bankowi, instytucja płaci Ci za czasowe korzystanie z kapitału.
Przykładowo oprocentowanie 5% w skali roku oznacza, że odsetki są odnoszone do rocznego okresu. Przy lokacie trwającej krócej niż 12 miesięcy zysk będzie odpowiednio niższy, a jego wysokość zależy także od kwoty, długości umowy i sposobu kapitalizacji odsetek. Skrót p.a. pochodzi od łacińskiego per annum i oznacza „w skali roku”.
Kredyt i lokata – co oznacza oprocentowanie?
To samo pojęcie działa z dwóch różnych perspektyw. Kredytobiorca ponosi koszt odsetek, natomiast osoba oszczędzająca otrzymuje odsetki od zdeponowanych pieniędzy. Różnice przedstawia tabela:
| Produkt | Twoja rola | Znaczenie oprocentowania | Kluczowy wskaźnik |
|---|---|---|---|
| Kredyt | Korzystasz z kapitału banku | Wyższe oprocentowanie zwiększa odsetki i całkowity koszt zobowiązania | RRSO |
| Lokata | Powierzasz bankowi własne środki | Wyższe oprocentowanie może zwiększyć odsetki, ale zysk pomniejsza podatek | Zysk netto po podatku Belki |
| Konto oszczędnościowe | Przechowujesz środki w banku | Odsetki zależą od salda, stawki i warunków oferty | Oprocentowanie i zasady kapitalizacji |
W obu przypadkach trzeba sprawdzić pełne warunki umowy. Przy kredycie znaczenie mają między innymi prowizja, ubezpieczenie i opłaty. Przy lokacie sprawdź czas trwania, zasady wcześniejszego zerwania oraz to, czy podane oprocentowanie jest stałe, promocyjne lub progresywne.
Od czego zależy wysokość oprocentowania?
Stawka widoczna w ofercie banku jest wynikiem kilku czynników. Dla klienta najważniejsze są:
- Stopy procentowe NBP – decyzje Rady Polityki Pieniężnej wpływają na koszt pieniądza w gospodarce, a z czasem także na oprocentowanie kredytów i depozytów.
- Marża banku – jest częścią wynagrodzenia banku. W kredycie może być dodawana do stawki bazowej, a w depozycie wpływa na to, jak atrakcyjne odsetki bank zaoferuje oszczędzającym.
- Inflacja – obniża siłę nabywczą pieniędzy. Nawet gdy lokata przynosi nominalny zysk, jego realna wartość może być niewielka, jeśli ceny rosną szybko.
- Rodzaj produktu i poziom ryzyka – kredyt hipoteczny, gotówkowy, lokata terminowa i konto oszczędnościowe mają różne warunki, dlatego ich oprocentowania nie można porównywać bez uwzględnienia całej umowy.
W przypadku kredytu ze zmiennym oprocentowaniem stawka może składać się ze stawki bazowej i stałej marży banku. W kredytach hipotecznych jako element stawki bazowej wykorzystywany był między innymi WIBOR 3M. Gdy zmienia się wskaźnik referencyjny, może zmienić się także rata. Oprocentowanie stałe daje większą przewidywalność przez uzgodniony okres, ale nie pozwala skorzystać z ewentualnego spadku stawek w tym czasie.
Oprocentowanie nominalne a rzeczywisty koszt i zysk
Oprocentowanie nominalne pokazuje podstawową roczną stopę naliczaną od kapitału. Nie obejmuje wszystkich elementów wpływających na koszt kredytu ani wszystkich czynników zmniejszających zysk z oszczędności. Dlatego sama liczba umieszczona w reklamie nie wystarcza do oceny oferty.
Przy kredycie należy sprawdzić RRSO, czyli Rzeczywistą Roczną Stopę Oprocentowania. Wskaźnik uwzględnia nie tylko odsetki wynikające z oprocentowania nominalnego, lecz także określone dodatkowe koszty, takie jak prowizje i niektóre opłaty. Ułatwia porównywanie ofert o podobnych parametrach, choć trzeba pamiętać, że RRSO zależy od założeń przyjętych dla konkretnego kredytu.
Przy lokacie oferta zwykle podaje zysk brutto. Od odsetek pobierany jest 19-procentowy Podatek Belki, najczęściej automatycznie przez bank. Jeśli odsetki brutto wynoszą 100 zł, po potrąceniu podatku pozostaje 81 zł. To uproszczony przykład, który nie uwzględnia innych warunków produktu, ale pokazuje różnicę między kwotą reklamowaną a zyskiem netto.
Realny wynik oszczędzania zależy również od inflacji. Gdy ceny rosną szybciej niż wartość odsetek po opodatkowaniu, saldo konta może wzrosnąć, ale za te pieniądze kupisz mniej. Dlatego przy ocenie lokaty porównaj oprocentowanie, podatek, czas trwania umowy i przewidywaną zmianę siły nabywczej pieniądza.
Na co zwrócić uwagę przed decyzją?
Oprocentowanie jest ważnym wskaźnikiem, ale nie opisuje całej oferty. Przed podpisaniem umowy kredytowej sprawdź przede wszystkim RRSO, całkowitą kwotę do zapłaty, wysokość raty oraz zasady zmiany stawki. Przy lokacie zweryfikuj zysk netto po podatku Belki, warunki wcześniejszego wypłacenia pieniędzy i to, czy promocyjna stawka obowiązuje przez cały okres.
Najprostsza zasada brzmi: przy kredycie patrz na pełny koszt, nie tylko oprocentowanie nominalne, a przy oszczędzaniu na kwotę, która faktycznie trafi do Ciebie po opodatkowaniu i z uwzględnieniem inflacji. Dzięki temu łatwiej ocenisz, czy dana oferta oznacza realną oszczędność, czy rzeczywisty zysk.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
