Przy wspólnym rozliczeniu małżonków wybierasz PIT-37, gdy oboje uzyskujecie wyłącznie dochody rozliczane przez płatników, na przykład z etatu, umów cywilnoprawnych albo emerytury. PIT-36 jest potrzebny, gdy jedno z was prowadzi działalność gospodarczą na skali podatkowej, ma określone dochody zagraniczne, dolicza dochody małoletniego dziecka albo korzysta z rozliczeń wymagających tego formularza. Wspólne rozliczenie jest prawem, nie obowiązkiem.
Jaki PIT wybrać do wspólnego rozliczenia?
O wyborze formularza decydują źródła dochodów, a nie sama możliwość rozliczenia z małżonkiem. Dochody objęte wspólnym rozliczeniem muszą być opodatkowane według skali podatkowej, czyli stawkami 12% i 32%.
PIT-37 stosuje się przy dochodach, które rozliczają płatnicy, na przykład pracodawcy, zleceniodawcy albo ZUS. PIT-36 wybiera się wtedy, gdy przynajmniej jedno z małżonków musi samodzielnie wykazać dochody lub odliczenia, których nie obejmuje PIT-37. Dotyczy to przede wszystkim działalności gospodarczej opodatkowanej skalą.
Kto może rozliczyć się wspólnie?
Aby skorzystać z preferencji, trzeba spełnić wszystkie warunki przewidziane w Ustawie o PIT. Najważniejsze z nich to:
- Małżeństwo – związek musi trwać przez cały rok podatkowy albo od dnia ślubu do 31 grudnia, jeśli ślub odbył się w trakcie roku.
- Wspólność majątkowa – musi istnieć przez wymagany okres. Rozdzielność majątkowa ustanowiona choćby na część roku co do zasady wyklucza preferencję za ten rok.
- Rezydencja podatkowa – najprościej spełnić ten warunek, gdy oboje małżonkowie są polskimi rezydentami. W określonych sytuacjach możliwe jest także rozliczenie transgraniczne z osobą mieszkającą w państwie UE, EOG lub w Szwajcarii, przy spełnieniu dodatkowych wymogów, w tym limitu 75% łącznych przychodów podlegających opodatkowaniu w Polsce.
- Brak form opodatkowania wyłączających preferencję – żadne z małżonków nie może stosować w danym roku podatku liniowego, ryczałtu od działalności gospodarczej ani karty podatkowej, z wyjątkami opisanymi niżej.
Nie musicie oboje osiągać dochodów. Wspólne rozliczenie jest możliwe także wtedy, gdy jedno z małżonków nie zarabia albo uzyskuje dochód niższy od kwoty powodującej podatek.
PIT-36 czy PIT-37 – tabela wyboru
Poniższe zestawienie pozwala szybko przyporządkować źródła dochodów do właściwego formularza:
| Formularz | Główne zastosowanie | Przykładowe dochody |
|---|---|---|
| PIT-37 | Dochody uzyskane za pośrednictwem płatnika, bez konieczności samodzielnego rozliczania działalności | Umowa o pracę, umowa zlecenia, emerytura, renta, świadczenia rozliczone przez płatnika |
| PIT-36 | Dochody wymagające samodzielnego obliczenia podatku lub wykazania dodatkowych rozliczeń | Działalność gospodarcza na skali, niektóre dochody zagraniczne, doliczenie dochodów małoletniego dziecka, odliczenie straty z lat ubiegłych |
Jeżeli jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą na zasadach ogólnych, a drugie pracuje na etacie, wspólne rozliczenie składa się na PIT-36. Sam etat drugiego małżonka nie zmienia wyboru formularza.
Ryczałt od najmu prywatnego wykazuje się osobno w PIT-28. Nie wpływa on na wybór między PIT-36 a PIT-37 i sam w sobie nie wyklucza wspólnego rozliczenia pozostałych dochodów.
Kiedy wspólne rozliczenie się opłaca?
Mechanizm preferencji polega na zsumowaniu dochodów małżonków po uwzględnieniu odliczeń przysługujących każdemu z nich, podzieleniu tej sumy na pół, obliczeniu podatku od połowy i pomnożeniu wyniku przez dwa.
Dzięki temu część dochodu, która przy rozliczeniu indywidualnym przekroczyłaby próg 120 000 zł i zostałaby objęta stawką 32%, może przy wspólnym rozliczeniu pozostać w przedziale 12%. Zyskuje także małżonek, który nie wykorzystał własnej kwoty wolnej wynoszącej 30 000 zł.
Najczęściej preferencja jest korzystna w następujących sytuacjach:
- jedno z małżonków przekracza próg 120 000 zł, a drugie osiąga znacznie niższy dochód,
- jedno z małżonków nie ma dochodów opodatkowanych skalą,
- jedno z małżonków zarabia mniej niż 30 000 zł, więc nie wykorzystuje całej kwoty wolnej,
- dochody małżonków są na tyle różne, że wspólna połowa łącznego dochodu trafia do niższego przedziału skali.
Przy podobnych dochodach korzyść może nie wystąpić. Jeśli oboje małżonkowie mieszczą się w tym samym przedziale skali, podatek wspólny często będzie zbliżony do sumy podatków indywidualnych. Przed wysłaniem deklaracji warto porównać oba warianty, zwłaszcza przy dochodach zagranicznych, ulgach albo stratach z lat ubiegłych.
Co wyklucza wspólne rozliczenie?
Wspólne rozliczenie jest niedostępne, gdy w danym roku wystąpiła jedna z poniższych sytuacji:
- Podatek liniowy – stosowanie 19-procentowego podatku w działalności gospodarczej co do zasady wyklucza wspólne rozliczenie wszystkich dochodów, także pensji z etatu.
- Ryczałt od działalności gospodarczej – wyjątek obejmuje przychody z najmu prywatnego, ale nie działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem.
- Karta podatkowa – ta forma opodatkowania również zasadniczo wyłącza preferencję.
- Rozdzielność majątkowa – ustanowiona umową, wyrokiem sądu albo wynikająca z innych zdarzeń prawnych w trakcie roku.
Samo zawieszenie firmy nie rozstrzyga sprawy. „Zerowa” działalność może nie wykluczać wspólnego rozliczenia, jeśli przez cały rok nie było przychodów ani kosztów, a przedsiębiorca nie dokonywał wymaganych zwiększeń, pomniejszeń, doliczeń lub odliczeń. Ocena zależy od rzeczywistych zdarzeń w działalności, nie tylko od złożenia zerowego formularza.
Nie wyklucza wspólnego rozliczenia prywatny najem opodatkowany ryczałtem. Przychody z tego źródła rozlicza się jednak osobno w PIT-28. Inaczej może być przy wynajmie prowadzonym w ramach działalności gospodarczej.
Jak złożyć wspólne zeznanie?
Nie składa się osobnego wniosku przed rozliczeniem. Wniosek o łączne opodatkowanie wyraża się przez zaznaczenie odpowiedniej opcji w PIT-36 albo PIT-37.
- Wybierz PIT-37 albo PIT-36 na podstawie wszystkich źródeł dochodów obojga małżonków.
- W zeznaniu zaznacz wspólne rozliczenie i wpisz dane jednej osoby jako podatnika, a drugiej jako małżonka.
- Wyślij deklarację elektronicznie albo złóż ją w urzędzie skarbowym. Zeznanie może podpisać jedno z małżonków, które oświadcza, że zostało upoważnione przez drugą osobę.
Wspólne rozliczenie można wybrać także po złożeniu osobnych zeznań, składając korektę, o ile spełniacie warunki ustawowe. W każdym roku podejmujecie decyzję od nowa, niezależnie od sposobu rozliczenia przyjętego wcześniej.
Najkrótsza zasada wyboru jest taka: PIT-37 dotyczy wyłącznie dochodów od płatników, a PIT-36 wybierasz, gdy choć jedno z małżonków ma dochód lub rozliczenie wymagające samodzielnego wykazania, zwłaszcza działalność gospodarczą na skali. Największej korzyści ze wspólnego rozliczenia zwykle można oczekiwać przy dużej różnicy dochodów, natomiast przy podobnych zarobkach trzeba porównać oba warianty.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku dochodów zagranicznych, działalności opodatkowanej różnymi formami lub złożonej sytuacji majątkowej warto skonsultować rozliczenie z doradcą podatkowym.
