Składka na ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% podstawy wymiaru. Nie jest to jednak procent wypłacanego świadczenia. Zasiłek chorobowy wynosi zwykle 80% podstawy, 70% za pobyt w szpitalu albo 100% w określonych sytuacjach, między innymi w czasie ciąży lub po wypadku w drodze do pracy albo z pracy.
Jaki procent podstawy stanowi zasiłek chorobowy?
Wysokość zasiłku zależy od przyczyny niezdolności do pracy. Poniższe wartości dotyczą zasiłku chorobowego, a nie samej składki opłacanej do ZUS:
| Sytuacja | Wysokość zasiłku |
|---|---|
| Zwykła choroba | 80% podstawy wymiaru |
| Pobyt w szpitalu, jeśli nie zachodzi szczególny wyjątek | 70% podstawy wymiaru |
| Ciąża, wypadek w drodze do pracy lub z pracy, badania albo pobranie komórek, tkanek lub narządów od dawcy | 100% podstawy wymiaru |
U pracownika początkowy okres niezdolności do pracy obejmuje zwykle wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę. Co do zasady przysługuje ono za pierwsze 33 dni choroby w roku kalendarzowym, a pracownikowi po ukończeniu 50. roku życia za pierwsze 14 dni. Później wypłacany jest zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego, przez ZUS albo płatnika zasiłków.
Pracownik a przedsiębiorca – kto opłaca składkę?
Pracownik podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo. Składka jest finansowana w całości przez ubezpieczonego i wynosi 2,45% podstawy wymiaru. Przy umowie o pracę podstawą jest wynagrodzenie stanowiące podstawę składek społecznych.
Przedsiębiorca może przystąpić do ubezpieczenia chorobowego dobrowolnie. W tym celu składa do ZUS zgłoszenie, zwykle na formularzu ZUS ZUA. Składka nadal wynosi 2,45%, ale liczy się ją od zadeklarowanej podstawy wymiaru. Wyższa podstawa może oznaczać wyższy zasiłek, lecz jednocześnie zwiększa obciążenia z tytułu składek społecznych.
Podstawa dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie może przekraczać 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Limit ten wynika z art. 20 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i zmienia się wraz z parametrami obowiązującymi w danym roku. Nie należy więc utożsamiać limitu podstawy z konkretną kwotą aktualną bez sprawdzenia danego roku.
Przy dobrowolnym ubezpieczeniu trzeba także pilnować okresu wyczekiwania. Co do zasady prawo do świadczenia powstaje po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia dobrowolnego. Przy ubezpieczeniu obowiązkowym okres ten wynosi zwykle 30 dni. Przepisy przewidują wyjątki, dlatego w szczególnej sytuacji należy sprawdzić indywidualne warunki.
Jak obliczyć wysokość zasiłku?
Wyliczenie opiera się na podstawie wymiaru zasiłku, a nie na samej kwocie składki chorobowej. Procedura wygląda następująco:
- Ustal podstawę wymiaru. Dla pracownika jest nią co do zasady przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. U przedsiębiorcy bierze się pod uwagę zadeklarowaną podstawę, od której opłacano składki.
- Pomniejsz podstawę o składki społeczne finansowane przez ubezpieczonego. Standardowo odlicza się 13,71% wynagrodzenia pracownika. Przy przedsiębiorcy podstawa również jest pomniejszana zgodnie z zasadami ustalania podstawy zasiłku.
- Zastosuj właściwy procent. Do otrzymanej podstawy stosuje się 80%, 70% albo 100%, zależnie od przyczyny niezdolności do pracy i ewentualnego pobytu w szpitalu.
Jeżeli zwolnienie obejmuje tylko część miesiąca, świadczenie ustala się proporcjonalnie do liczby dni kalendarzowych, za które przysługuje zasiłek. Sama składka 2,45% nie oznacza więc, że ubezpieczony otrzyma 2,45% wynagrodzenia. Jest to koszt ochrony ubezpieczeniowej, a zasiłek stanowi odrębne świadczenie obliczane od podstawy wymiaru.
O czym pamiętać przy dobrowolnym ubezpieczeniu?
Przedsiębiorca powinien kontrolować zgłoszenie do ubezpieczenia, podstawę wymiaru oraz terminowe rozliczenia z ZUS. Zaległości mogą utrudnić uzyskanie świadczenia lub spowodować konieczność uregulowania zadłużenia przed wypłatą zasiłku. Do ustalenia prawa do świadczenia potrzebna jest także dokumentacja niezdolności do pracy, w tym e-ZLA.
Najkrócej: składka wynosi 2,45% podstawy, a zasiłek chorobowy najczęściej 80%, 70% albo 100% tej podstawy. W przypadku przedsiębiorcy brak ciągłości ubezpieczenia lub problem z opłaceniem należności może pozbawić go ochrony w momencie choroby.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani porady finansowej. W sprawie indywidualnych rozliczeń należy sprawdzić aktualne informacje ZUS lub skonsultować się ze specjalistą.
