Po rozwiązaniu umowy prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ co do zasady wygasa po upływie 30 dni od dnia ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Termin wynika z art. 67 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Aby zachować ciągłość ochrony po tym czasie, trzeba uzyskać nowy tytuł do ubezpieczenia.
Kiedy zaczyna się 30-dniowy okres ochronny?
Okres liczy się od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, czyli najczęściej od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę. Wyrejestrowanie z ubezpieczeń przez pracodawcę nie oznacza natychmiastowej utraty prawa do świadczeń. Przez 30 dni można korzystać z leczenia finansowanego przez NFZ na dotychczasowych zasadach.
Ten sam termin może dotyczyć osoby, której ubezpieczenie wynikało z oskładkowanej umowy zlecenia albo z prowadzenia działalności gospodarczej, jeśli po zakończeniu lub zawieszeniu działalności nie ma innego tytułu do ubezpieczenia.
Kogo obejmuje okres ochronny?
Prawo do świadczeń przez 30 dni zachowują osoby, których obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne ustało, oraz członkowie rodziny zgłoszeni wcześniej do ubezpieczenia. Dotyczy to w szczególności:
- Pracownika zatrudnionego na umowie o pracę – niezależnie od tego, czy umowa została rozwiązana za wypowiedzeniem, za porozumieniem stron czy wygasła z upływem terminu.
- Zleceniobiorcy – jeżeli umowa zlecenia była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym i stanowiła tytuł do ubezpieczenia.
- Przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą – po zakończeniu lub zawieszeniu działalności, jeśli nie pozostaje on objęty innym ubezpieczeniem.
- Zgłoszonych członków rodziny – na przykład małżonka lub dzieci, których ubezpieczony zgłosił do NFZ.
Po upływie tego terminu samo wcześniejsze zatrudnienie nie wystarcza już do korzystania ze świadczeń na zasadach ubezpieczenia. Potrzebny jest nowy tytuł, taki jak rejestracja w urzędzie pracy, zgłoszenie przez członka rodziny albo dobrowolna umowa z NFZ.
Co zrobić po 30 dniach, aby zachować ubezpieczenie?
Najważniejsze możliwości przedstawia poniższe zestawienie:
| Opcja | Wymagania | Koszt lub składka |
|---|---|---|
| Rejestracja w urzędzie pracy | Uzyskanie statusu osoby bezrobotnej i spełnienie warunków rejestracji | Urząd zgłasza do ubezpieczenia i opłaca składkę |
| Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ | Zawarcie umowy z właściwym oddziałem NFZ i zgłoszenie w ZUS | Miesięczna składka opłacana samodzielnie, według aktualnej podstawy |
| Zgłoszenie jako członek rodziny | Posiadanie osoby ubezpieczonej, która może dokonać zgłoszenia | Brak osobnej składki za zgłaszanego członka rodziny |
Rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jest zwykle najprostszym rozwiązaniem dla osoby, która nie ma pracy i spełnia warunki uzyskania statusu bezrobotnego. Po rejestracji urząd przekazuje zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego i finansuje składkę. Można też zostać zgłoszonym przez ubezpieczonego małżonka lub innego członka rodziny, jeżeli przepisy pozwalają na takie zgłoszenie.
Dobrowolne ubezpieczenie NFZ jest rozwiązaniem dla osoby, która nie ma obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia i nie może skorzystać z pozostałych ścieżek. Wysokość składki jest zmienna, dlatego przed podpisaniem umowy należy sprawdzić aktualną kwotę w NFZ. Przy dłuższej przerwie w ubezpieczeniu może pojawić się także opłata dodatkowa.
Jak zawrzeć dobrowolne ubezpieczenie w NFZ?
Procedura wymaga wykonania kilku formalnych czynności:
- Złóż wniosek w oddziale NFZ właściwym dla miejsca zamieszkania. We wniosku wskazujesz, że chcesz objąć się dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.
- Podpisz umowę z NFZ po zaakceptowaniu wniosku i ustaleniu warunków ubezpieczenia.
- Zgłoś się do ZUS na podstawie umowy, korzystając z właściwego formularza, najczęściej ZUS ZZA. Zgłoszenie należy przekazać w terminie wskazanym w przepisach, co do zasady w ciągu 7 dni od zawarcia umowy.
- Opłacaj składki i składaj wymagane dokumenty rozliczeniowe w terminach określonych przez ZUS. Wysokość składki oraz ewentualnej opłaty dodatkowej trzeba sprawdzić przed zawarciem umowy, ponieważ zależą od aktualnych zasad i długości przerwy w ubezpieczeniu.
Dobrowolne ubezpieczenie nie działa wstecz za okres, w którym nie było żadnego tytułu do ubezpieczenia. Dlatego formalności najlepiej rozpocząć przed zakończeniem 30-dniowego okresu ochronnego.
Ubezpieczenie zdrowotne a chorobowe – to nie to samo
Ubezpieczenie zdrowotne daje dostęp do świadczeń finansowanych przez NFZ, takich jak wizyty lekarskie, leczenie szpitalne czy świadczenia refundowane. Ubezpieczenie chorobowe dotyczy natomiast świadczeń pieniężnych, przede wszystkim zasiłku chorobowego wypłacanego w razie niezdolności do pracy.
Ustanie zatrudnienia i upływ 30 dni wpływają na prawo do świadczeń zdrowotnych, ale zasady przyznawania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia są odrębne. Sam fakt posiadania prawa do leczenia przez okres ochronny nie oznacza automatycznie prawa do zasiłku.
Najbezpieczniej potraktować 30 dni jako czas na uzyskanie nowego tytułu do ubezpieczenia. Jeżeli planujesz rejestrację w urzędzie pracy, zgłoszenie przez członka rodziny albo dobrowolną umowę z NFZ, nie czekaj do ostatniego dnia okresu ochronnego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie sprawdź aktualne zasady w NFZ, ZUS lub właściwym urzędzie pracy.
