Lokata z funduszem nie jest w pełni bezpieczną lokatą, lecz połączeniem depozytu i inwestycji rynkowej. Może zainteresować osobę, która akceptuje możliwość straty części kapitału w zamian za potencjalnie wyższy wynik. Jeśli najważniejsza jest ochrona oszczędności, tradycyjna lokata będzie prostszym rozwiązaniem.
Jak działa lokata z funduszem?
Lokata z funduszem to produkt łączony oferowany w ramach sprzedaży krzyżowej. Bank zawiera z klientem umowę lokaty terminowej, a jednocześnie zachęca go do nabycia jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego. Wyższe oprocentowanie części depozytowej jest więc zwykle formą zachęty do podjęcia ryzyka inwestycyjnego.
Wpłacona kwota zostaje podzielona według zasad określonych w ofercie. Spotykane są na przykład proporcje 30% na lokatę i 70% do funduszu albo 50/50. Oprocentowanie lokaty może być atrakcyjniejsze niż standardowe, ale dotyczy wyłącznie części depozytowej. Reszta pieniędzy pracuje w funduszu, którego wartość zależy od sytuacji na rynku.
Część lokacyjna ma określony termin, często wynoszący kilka miesięcy. Inwestycja w fundusz może trwać dłużej, a regulamin może wymagać utrzymania jednostek przez określony czas, aby klient zachował promocyjne oprocentowanie. Fundusz może być akcyjny, obligacyjny lub mieszany. Każdy z nich ma inny poziom ryzyka, potencjał wyniku i zalecany horyzont inwestycyjny.
Lokata z funduszem a tradycyjna lokata
Najważniejsza różnica dotyczy ochrony kapitału. Środki na lokacie bankowej są objęte systemem gwarantowania depozytów BFG do ustawowego limitu, który co do zasady wynosi równowartość 100 tys. euro na deponenta w jednym banku. Jednostki funduszu inwestycyjnego nie są depozytem i nie podlegają tej ochronie. Bank nie gwarantuje ich wartości ani wyniku inwestycji.
Oznacza to, że promocyjne oprocentowanie nie zabezpiecza całego produktu. Zysk z lokaty może zostać pomniejszony przez spadek wartości funduszu, a w niekorzystnym scenariuszu strata inwestycyjna może przewyższyć odsetki z depozytu.
| Cecha | Lokata tradycyjna | Lokata z funduszem |
|---|---|---|
| Gwarancja BFG | Dotyczy środków na depozycie, do ustawowego limitu | Dotyczy tylko części lokacyjnej, nie jednostek funduszu |
| Potencjał zysku | Ograniczony do ustalonego oprocentowania | Obejmuje odsetki z lokaty i możliwy wynik funduszu |
| Ryzyko straty kapitału | Zasadniczo nie występuje przy dotrzymaniu warunków lokaty | Dotyczy części zainwestowanej w fundusz |
| Płynność | Wcześniejsze zerwanie zwykle oznacza utratę odsetek | Może oznaczać utratę odsetek oraz koszty lub stratę przy umorzeniu jednostek |
Przykładowo, przy wpłacie 20 000 zł i proporcji 50/50 połowa środków trafia na lokatę, a druga połowa do funduszu. Jeśli depozyt wypracuje po opodatkowaniu 200 zł, a fundusz straci 800 zł, całość inwestycji zakończy się wynikiem 600 zł na minusie. Wzrost oprocentowania lokaty nie eliminuje ryzyka rynkowego.
Dla kogo lokata z funduszem może być dobrym wyborem?
Produkt może pasować świadomemu inwestorowi, który ma określony cel, nie potrzebuje całego kapitału w najbliższym czasie i rozumie, że wartość jednostek może spadać. Znaczenie ma także horyzont inwestycyjny. Przy krótkim terminie fundusz może nie mieć czasu na odrobienie przejściowych strat, szczególnie gdy inwestuje w akcje.
Przed zakupem bank przeprowadza zwykle ankietę inwestycyjną MiFID. Jej wynik pomaga ocenić wiedzę, doświadczenie, cele i tolerancję ryzyka. Nie zastępuje jednak samodzielnej analizy. Jeśli wynik inwestycji będzie niekorzystny, odpowiedzialność za decyzję nadal pozostaje po stronie klienta.
Warto rozważyć ten produkt, gdy:
- Akceptujesz wahania wartości – chwilowa strata nie powoduje u Ciebie pochopnego wycofania pieniędzy.
- Masz horyzont dłuższy niż sam termin lokaty i możesz utrzymać inwestycję zgodnie z warunkami funduszu.
- Rozumiesz, w jakie aktywa inwestuje wybrany fundusz i jaki poziom ryzyka wynika z jego polityki.
- Potencjalny zysk jest dla Ciebie ważniejszy niż pełna ochrona kapitału.
Tradycyjna lokata będzie rozsądniejsza, gdy:
- Oszczędności będą Ci potrzebne w krótkim terminie lub pełnią funkcję poduszki finansowej.
- Nie akceptujesz możliwości otrzymania na końcu mniejszej kwoty niż wpłacona.
- Nie chcesz ponosić opłat za zarządzanie i nabywanie jednostek funduszu.
- Nie rozumiesz dokumentów produktu i nie potrafisz wyjaśnić, skąd może wynikać zysk lub strata.
Jakie koszty i ryzyka trzeba uwzględnić?
Reklamowane oprocentowanie dotyczy najczęściej lokaty, a nie całej wpłaconej kwoty. Wynik trzeba więc oceniać po uwzględnieniu udziału funduszu, opłat, podatku oraz ewentualnych warunków wcześniejszego wyjścia. Przed podpisaniem umowy sprawdź przede wszystkim:
- Opłatę za zarządzanie – jest uwzględniana w wycenie jednostki i zmniejsza wynik funduszu.
- Opłaty manipulacyjne – mogą dotyczyć nabycia, konwersji albo odkupienia jednostek.
- Podatek Belki – podatek od zysków kapitałowych wynosi 19% i obejmuje opodatkowane zyski z lokaty oraz funduszu.
- Wcześniejsze zakończenie – zerwanie lokaty może oznaczać utratę odsetek, a umorzenie jednostek może nastąpić po mniej korzystnej wycenie lub z dodatkową opłatą.
Ryzyko zależy też od rodzaju funduszu. Fundusz obligacyjny może mieć mniejszą zmienność niż akcyjny, ale nie oznacza to gwarancji zysku. Na wynik mogą wpływać między innymi ceny instrumentów w portfelu, stopy procentowe, sytuacja emitentów oraz kursy walut. Sam fakt połączenia funduszu z lokatą nie zmienia zasad wyceny jednostek ani nie tworzy gwarancji dla części inwestycyjnej.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?
Decyzję podejmij dopiero po przejściu kilku podstawowych kroków:
- Wypełnij ankietę MiFID i sprawdź, czy produkt oraz wybrany fundusz odpowiadają Twojej wiedzy, celom i tolerancji ryzyka.
- Przeczytaj dokument KID, w szczególności opis ryzyka, zalecany okres inwestycji, możliwe scenariusze wyniku i wszystkie opłaty.
- Sprawdź regulamin promocji, proporcję lokaty do funduszu, minimalną kwotę, termin utrzymania jednostek oraz zasady wypłaty oprocentowania.
- Policz wynik dla całej wpłacanej kwoty, a nie tylko dla części objętej reklamowanym oprocentowaniem.
- Ustal, co stanie się przy wcześniejszym wycofaniu pieniędzy i czy kapitał będzie Ci potrzebny przed końcem wymaganego okresu.
Czy lokata z funduszem się opłaca?
Nie ma jednej odpowiedzi niezależnej od profilu inwestora. Produkt może dać wyższy wynik niż zwykła lokata, ale tylko wtedy, gdy korzystnie zachowa się część funduszowa. Wyższe oprocentowanie depozytu jest zapłatą za zaakceptowanie dodatkowego ryzyka, a nie gwarantowanym zyskiem całego pakietu.
Jeśli priorytetem jest ochrona oszczędności, wybierz rozwiązanie, którego mechanizm i ryzyko są łatwe do przewidzenia. Jeśli masz dłuższy horyzont, akceptujesz wahania i potrafisz ocenić fundusz na podstawie KID oraz tabeli opłat, lokata z funduszem może być jedną z opcji do rozważenia. Nie traktuj jej jednak jak zwykłego depozytu, ponieważ tylko część lokacyjna korzysta z ochrony właściwej dla depozytów bankowych.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
