Nie musisz wybierać między ulgą na dziecko a kwotą zmniejszającą podatek. To dwa różne mechanizmy, które mogą działać jednocześnie. Kwota zmniejszająca wynika ze skali podatkowej, a ulga prorodzinna jest dodatkowym odliczeniem wykazywanym w zeznaniu PIT.
Ulga na dziecko czy kwota zmniejszająca – czym się różnią?
Najprościej rozróżnić je według momentu i sposobu zastosowania. Kwota zmniejszająca podatek jest elementem skali podatkowej i co do zasady uwzględnia się ją przy obliczaniu podatku. Nie składa się osobnego wniosku tylko po to, aby z niej skorzystać.
Ulga na dziecko, nazywana też ulgą prorodzinną, przysługuje rodzicom, opiekunom prawnym lub rodzinom zastępczym po spełnieniu warunków określonych w art. 27f ustawy o PIT. Wykazuje się ją w rocznym zeznaniu, najczęściej PIT-36 albo PIT-37, wraz z załącznikiem PIT/O.
Najważniejsze różnice wyglądają następująco:
- Kwota zmniejszająca podatek wynika ze stosowania skali podatkowej i jest uwzględniana w obliczeniu podatku.
- Ulga na dziecko jest odrębnym odliczeniem od podatku dla osób spełniających warunki rodzinne i dochodowe.
- Kwota zmniejszająca nie wymaga wykazywania dzieci ani składania PIT/O.
- Ulga prorodzinna wymaga wskazania dzieci i kwoty odliczenia w załączniku PIT/O.
| Cecha | Kwota zmniejszająca podatek | Ulga na dziecko |
|---|---|---|
| Natura mechanizmu | Element skali podatkowej | Dodatkowe odliczenie od podatku |
| Sposób zastosowania | Uwzględniana przy obliczaniu podatku według skali | Wykazywana w zeznaniu PIT i załączniku PIT/O |
| Warunek rodzinny | Nie jest związana z posiadaniem dzieci | Wymaga spełnienia warunków dotyczących dziecka i opieki |
| Wpływ na podatek | Zmniejsza podatek wynikający ze skali | Pomniejsza podatek po obliczeniu należności |
Jak oba mechanizmy działają razem?
Obliczenie można przedstawić w uproszczeniu w dwóch etapach. Najpierw podatek ustala się według zasad właściwych dla skali podatkowej, z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej podatek. Następnie podatnik może odliczyć ulgę prorodzinną, jeśli ma do niej prawo.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba wychowująca dziecko automatycznie otrzyma pełną kwotę ulgi. Przy jednym dziecku znaczenie mogą mieć między innymi limity dochodów rodziców. Wynoszą one co do zasady 112 000 zł dla małżonków pozostających w związku przez cały rok oraz osób samotnie wychowujących dziecko, a 56 000 zł dla osoby niepozostającej w związku małżeńskim. Przy większej liczbie dzieci zasady są inne.
W przypadku pełnoletniego dziecka kontynuującego naukę trzeba także sprawdzić warunki dotyczące jego dochodów. Przekroczenie właściwego limitu może pozbawić rodzica prawa do odliczenia.
Jeżeli podatnik rozlicza dochody na zasadach ogólnych, ulgę wykazuje w odpowiednim zeznaniu – PIT-37 przy typowych dochodach, takich jak wynagrodzenie z pracy, albo PIT-36, między innymi przy działalności gospodarczej opodatkowanej według skali. Do zeznania dołącza PIT/O.
Czy rodzice muszą dzielić ulgę na dziecko?
To właśnie podział ulgi między rodzicami jest jedyną realną decyzją, która może wymagać ustalenia. Łączna kwota odliczenia na dane dziecko nie może zostać wykorzystana podwójnie, ale rodzice mogą podzielić ją między siebie w ustalonej proporcji. W praktyce jedno z nich może rozliczyć całość albo każde może wykazać część.
Gdy rodzice nie ustalą proporcji, zastosowanie mają reguły wynikające z przepisów, a w niektórych sytuacjach odliczenie dzieli się po połowie. Nie zmienia to relacji między ulgą prorodzinną a kwotą zmniejszającą podatek – są to nadal dwa niezależne mechanizmy.
Co wybrać?
Nie wybierasz jednej z tych preferencji. Kwota zmniejszająca podatek działa jako element rozliczenia według skali, a ulgę na dziecko wykazujesz dodatkowo w PIT/O, jeśli spełniasz ustawowe warunki. Przed złożeniem zeznania trzeba więc sprawdzić przede wszystkim prawo do ulgi, liczbę miesięcy, za które przysługuje, oraz uzgodnić z drugim rodzicem sposób jej podziału.
