Kredyt i pożyczka nie są tym samym produktem. Kredytu udzielają banki oraz SKOK-i, a pożyczkę może zaoferować także firma pozabankowa, przedsiębiorca lub osoba prywatna. Kredyt jest zwykle bardziej sformalizowany, natomiast pożyczka daje większą swobodę, ale może kosztować więcej.
Kredyt czy pożyczka – najważniejsze różnice
W języku potocznym te nazwy często występują zamiennie, także w reklamach. Z prawnego punktu widzenia oznaczają jednak różne umowy. Kredyt jest regulowany przede wszystkim przez Prawo bankowe, a pożyczka przez Kodeks cywilny. Z tego wynikają różnice dotyczące podmiotu udzielającego finansowania, celu, dokumentów i sposobu oceny klienta.
| Cecha | Kredyt | Pożyczka |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Prawo bankowe | Kodeks cywilny, a w przypadku finansowania konsumenta także ustawa o kredycie konsumenckim |
| Kto udziela finansowania? | Bank lub SKOK | Bank, firma pożyczkowa, przedsiębiorca albo osoba prywatna |
| Cel środków | Zwykle określony w umowie, choć kredyt gotówkowy może służyć dowolnym wydatkom | Najczęściej dowolny i niewymagający wskazania |
| Formalności | Wniosek, ocena zdolności kredytowej, dokumenty i pisemna umowa | Zależne od pożyczkodawcy, często mniej formalności i możliwość zawarcia umowy online |
| Koszt | Oprocentowanie, prowizje i inne opłaty określone w umowie | Może być bezpłatna, ale pożyczki komercyjne często mają wyższe koszty |
Jak działa kredyt?
Umowa kredytu zobowiązuje bank do oddania klientowi określonej kwoty na czas i zasadach wskazanych w umowie. Kredytobiorca zwraca wykorzystany kapitał wraz z odsetkami oraz ewentualnymi prowizjami. W przypadku kredytów celowych bank może kontrolować, czy pieniądze zostały wydane zgodnie z przeznaczeniem.
Bank przed wydaniem decyzji analizuje przede wszystkim zdolność kredytową, dochody, stałe obciążenia i historię spłat. Przy większych zobowiązaniach może wymagać zabezpieczenia, na przykład hipoteki albo poręczenia. Kredyt zwykle wiąże się więc z większą liczbą dokumentów i dłuższym procesem, ale przy wysokich kwotach i długim okresie spłaty często jest tańszy od szybkiej pożyczki pozabankowej.
Jak działa pożyczka?
W umowie pożyczki pożyczkodawca przenosi na pożyczkobiorcę własność określonej kwoty pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku. Pożyczkobiorca ma zwrócić taką samą kwotę lub rzeczy tego samego rodzaju i jakości. Pieniądze mogą zostać przeznaczone na dowolny cel, jeśli umowa nie stanowi inaczej.
Pożyczka może pochodzić od banku, firmy pozabankowej lub osoby prywatnej. Jej warunki zależą od rodzaju oferty i podmiotu, który jej udziela. Przy pożyczce rodzinnej strony mogą ustalić brak odsetek, natomiast finansowanie komercyjne może obejmować oprocentowanie, prowizję i opłaty dodatkowe. Dlatego sama nazwa produktu nie wystarcza do oceny kosztu.
W przypadku pożyczki zawieranej z konsumentem zastosowanie mogą mieć także przepisy ustawy o kredycie konsumenckim. Obejmują one określone obowiązki informacyjne i zasady ochrony klienta. Przed podpisaniem dokumentów trzeba sprawdzić całkowitą kwotę do zapłaty, termin spłaty oraz warunki wcześniejszego uregulowania zobowiązania.
Kiedy wybrać kredyt, a kiedy pożyczkę?
Decyzja zależy od kwoty, celu, czasu oczekiwania i własnej sytuacji finansowej. Pomocne może być następujące rozróżnienie:
Wybierz kredyt, gdy:
- planujesz duży zakup, na przykład nieruchomość, samochód albo inwestycję;
- masz stabilne dochody i dobrą historię spłat;
- możesz przejść pełną ocenę zdolności kredytowej;
- zależy Ci na dłuższym okresie spłaty i możliwie niższym koszcie całkowitym;
- potrzebujesz finansowania celowego, którego warunki wymagają zabezpieczenia.
Wybierz pożyczkę, gdy:
- potrzebujesz mniejszej kwoty i liczy się krótki czas oczekiwania;
- chcesz przeznaczyć pieniądze na dowolny cel;
- nie chcesz przedstawiać rozbudowanej dokumentacji;
- bank odmówił finansowania, ale masz realną możliwość terminowej spłaty;
- akceptujesz, że szybkość i łatwiejszy dostęp mogą oznaczać wyższy koszt.
Łatwiejsze uzyskanie pożyczki nie oznacza braku obowiązku oceny ryzyka. Niektóre firmy stosują uproszczone procedury, lecz opóźnienia w spłacie mogą prowadzić do dodatkowych kosztów i pogorszenia historii kredytowej. Jeśli już teraz brakuje Ci środków na regulowanie rachunków, kolejne zobowiązanie może pogłębić problem.
Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy?
Nie kieruj się wyłącznie hasłem „kredyt” albo „pożyczka”. Marketing może zacierać różnicę między nazwą handlową a rzeczywistym rodzajem umowy. Sprawdź, kto jest stroną dokumentu, na jakiej podstawie prawnej działa oraz jakie są zasady wypłaty i spłaty środków.
Przy porównywaniu ofert zwróć uwagę na RRSO, czyli rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. Ten wskaźnik uwzględnia nie tylko oprocentowanie nominalne, lecz także część prowizji i innych kosztów wymaganych przy zawarciu umowy. RRSO ułatwia zestawienie ofert o podobnej kwocie i okresie spłaty, ale nie zastępuje lektury całego dokumentu.
Najczęstsze pytania
Czy pożyczka może być darmowa?
Tak. Pożyczka udzielona przez osobę prywatną może nie przewidywać odsetek, a oferta komercyjna może czasowo mieć RRSO 0%. Trzeba jednak sprawdzić warunki promocji, opłaty za opóźnienie i konsekwencje niespełnienia wymagań oferty.
Czy RRSO pokazuje całkowity koszt zobowiązania?
RRSO jest ważnym wskaźnikiem kosztu kredytu lub pożyczki, ponieważ obejmuje oprocentowanie oraz część opłat związanych z finansowaniem. Porównanie ma sens przy tej samej kwocie i podobnym okresie spłaty. Zawsze sprawdź także całkowitą kwotę do zapłaty.
Czy można dostać kredyt bez oceny zdolności kredytowej?
Bank przed udzieleniem kredytu musi ocenić zdolność klienta do spłaty zobowiązania. Brak pozytywnej oceny zwykle oznacza odmowę albo zaproponowanie niższej kwoty. Pożyczkodawcy pozabankowi mogą stosować prostsze procedury, ale nie oznacza to, że finansowanie jest bez kosztów lub bez ryzyka.
Najprostsza zasada wyboru jest taka: przy dużej kwocie, stabilnych dochodach i długim okresie spłaty częściej sprawdza się kredyt. Przy pilnej potrzebie mniejszej sumy i większej elastyczności pożyczka może być dostępniejsza, lecz przed decyzją trzeba policzyć jej pełny koszt.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej
