Tak, środki zgromadzone w OFE i na subkoncie ZUS mogą podlegać dziedziczeniu, ale nie są wypłacane automatycznie. Osoba uprawniona musi złożyć wniosek do OFE albo ZUS. Najpierw trzeba ustalić, czy zmarły był członkiem OFE, a następnie przygotować dokumenty potwierdzające zgon i prawo do środków.
Gdzie złożyć wniosek?
Adresat wniosku zależy przede wszystkim od tego, czy w chwili śmierci zmarły nadal miał rachunek w OFE. Sam wiek nie zawsze wystarcza do rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego działa tak zwany suwak bezpieczeństwa. W tym okresie środki są stopniowo przekazywane z OFE na subkonto ZUS.
| Wiek i sytuacja zmarłego | Gdzie złożyć wniosek? | Co dzieje się dalej? |
|---|---|---|
| Przed osiągnięciem wieku emerytalnego, przy członkostwie w OFE | Właściwe OFE lub zarządzające nim PTE | OFE dzieli swoje środki i przekazuje do ZUS informacje potrzebne do podziału subkonta. |
| Po osiągnięciu wieku emerytalnego albo po zakończeniu suwaka bezpieczeństwa | ZUS | ZUS prowadzi procedurę dotyczącą środków zapisanych na subkoncie. |
| Zmarły nigdy nie był w OFE, ale miał subkonto ZUS | ZUS | Wniosek o transfer lub wypłatę składa osoba uprawniona bezpośrednio w ZUS. |
Jak odzyskać pieniądze krok po kroku?
Zmarły nie osiągnął wieku emerytalnego i był w OFE
Pierwszym krokiem jest ustalenie nazwy funduszu. Możesz sprawdzić członkostwo zmarłego w PUE ZUS. Informacje o OFE znajdują się w panelu ubezpieczonego, w sekcji dotyczącej członkostwa w funduszu. Jeżeli potrzebne są dane starsze niż prezentowane w systemie, ZUS może wymagać zamówienia danych archiwalnych.
Jeżeli nie masz dostępu do tych informacji, osoba mająca interes prawny może zwrócić się do ZUS pisemnie. Do takiego wniosku trzeba dołączyć dokument potwierdzający prawo do spadku, na przykład prawomocne postanowienie sądu albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Po ustaleniu funduszu postępowanie wygląda następująco:
- Skontaktuj się z właściwym OFE i pobierz jego formularz dotyczący wypłaty środków po śmierci członka.
- Dołącz akt zgonu, dokument tożsamości oraz dokument potwierdzający, że jesteś osobą uposażoną albo spadkobiercą.
- Jeżeli jesteś małżonkiem, dołącz także akt małżeństwa oraz dokumenty potrzebne do ustalenia wspólności majątkowej.
- Złóż kompletny wniosek w OFE. Fundusz dokona podziału środków i przekaże ZUS informację o osobach uprawnionych oraz ich udziałach.
OFE powinno przekazać ZUS zawiadomienie o podziale w ciągu 14 dni od jego dokonania. ZUS ma następnie do trzech miesięcy na podział i wypłatę środków z subkonta, licząc od otrzymania zawiadomienia.
Zmarły miał tylko subkonto ZUS albo środki zostały przeniesione z OFE
W tej sytuacji procedurę rozpoczyna ZUS. Dotyczy to także osoby, która nigdy nie należała do OFE, ale miała subkonto. Wniosek o transfer lub wypłatę środków składa się na formularzu ZUS przeznaczonym do tego celu, wskazywanym obecnie jako USS. Przed złożeniem dokumentów sprawdź na stronie ZUS aktualny druk i sposób jego przekazania.
- Ustal w ZUS, czy zmarły miał subkonto oraz czy wskazał osoby uprawnione.
- Wypełnij wniosek o transfer lub wypłatę środków z subkonta.
- Dołącz akt zgonu, dowód tożsamości i dokument potwierdzający uprawnienie do środków.
- Złóż dokumenty w placówce ZUS, korespondencyjnie albo elektronicznie, jeśli dana forma jest dostępna dla konkretnej sprawy.
Jeśli zmarły wskazał uposażonych, środki mogą trafić bezpośrednio do tych osób. Gdy nie było takiego wskazania, pozostała część środków wchodzi do spadku i trzeba przedstawić postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia.
Małżonek może otrzymać w ramach wypłaty transferowej połowę środków, które wchodziły do wspólności majątkowej. Nie jest to zwykły przelew gotówkowy, lecz przekazanie środków na rachunek lub subkonto zgodnie z zasadami określonymi w przepisach.
Kto może otrzymać środki?
W pierwszej kolejności znaczenie ma wskazanie osób uprawnionych przez zmarłego. Uposażonym może być członek rodziny, ale także inna osoba fizyczna. Jeżeli wskazania nie było, środki przypadają spadkobiercom ustawowym lub testamentowym.
Przed złożeniem wniosku sprawdź, do której grupy należysz:
- małżonek, któremu przysługuje transfer części środków objętych wspólnością majątkową,
- osoba wskazana przez zmarłego jako uposażony,
- spadkobierca ustawowy, jeśli nie wskazano uposażonych,
- spadkobierca testamentowy, jeżeli prawo do środków wynika z testamentu.
Dziedziczeniu podlegają środki z OFE i subkonta ZUS. Nie należy jednak utożsamiać ich z głównym kontem w ZUS, na którym zapisywane są składki służące do wyliczenia emerytury. Środki z I filaru nie stanowią dziedziczonego majątku.
Jakie dokumenty przygotować?
Zakres załączników może zależeć od sytuacji rodzinnej i wymagań konkretnego OFE, ale zazwyczaj potrzebne są:
- akt zgonu osoby ubezpieczonej,
- dokument tożsamości osoby składającej wniosek,
- postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia,
- akt małżeństwa, jeżeli wniosek składa małżonek,
- dokument potwierdzający wskazanie jako osoby uposażonej, jeśli zmarły złożył taką dyspozycję.
Przed wizytą w OFE lub ZUS sprawdź kompletność dokumentów. Przygotuj także numer rachunku bankowego, jeżeli wypłata ma nastąpić przelewem. Instytucja może poprosić o dodatkowe załączniki, zwłaszcza gdy dokumenty spadkowe nie rozstrzygają jasno, komu i w jakiej części należą się środki.
Na co uważać?
Najważniejszy błąd polega na czekaniu na kontakt ze strony ZUS albo funduszu. ZUS nie prowadzi za rodzinę całej procedury i nie wypłaca środków z urzędu. Samodzielne złożenie wniosku jest konieczne.
W przypadku środków z subkonta ZUS trzeba pamiętać o wskazywanym przez ZUS pięcioletnim terminie na zgłoszenie żądania wypłaty. Ponieważ materia dotycząca terminu może zależeć od rodzaju świadczenia i podstawy prawnej, przy sprawie dotyczącej starszego zgonu warto niezwłocznie potwierdzić termin w ZUS. Nie należy też zakładać, że wypłata z OFE i wypłata z subkonta przebiegną w tym samym miejscu.
Osobnym mechanizmem jest wypłata gwarantowana. Może dotyczyć określonych przypadków śmierci emeryta w ciągu trzech lat od przyznania emerytury. Jeżeli taka sytuacja wystąpiła, zapytaj ZUS o właściwy wniosek i warunki wypłaty.
Środki z I filaru ZUS nie podlegają dziedziczeniu. Dziedziczenie dotyczy natomiast OFE i subkonta, a jego uruchomienie wymaga działania osoby uprawnionej. Najbezpieczniej zacząć od sprawdzenia członkostwa w OFE przez PUE ZUS, a dopiero potem kierować dokumenty do właściwej instytucji.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
