Ulga rehabilitacyjna pozwala odliczyć od dochodu wydatki poniesione na rehabilitację osoby niepełnosprawnej lub ułatwienie jej codziennego funkcjonowania. Przepisy dzielą je na nielimitowane, limitowane oraz wydatki na leki rozliczane według osobnego mechanizmu.
Kto może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej?
Z ulgi może skorzystać osoba niepełnosprawna, która poniosła wydatek objęty ustawą o PIT. Uprawnienie przysługuje także podatnikowi utrzymującemu osobę niepełnosprawną, między innymi małżonka, krewnego zaliczanego do I grupy podatkowej albo dziecko obce przyjęte na wychowanie.
Osoba, której dotyczy wydatek, musi mieć właściwe orzeczenie o niepełnosprawności, decyzję o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy, rentę szkoleniową lub rentę socjalną. W przypadku dziecka poniżej 16. roku życia potrzebne jest orzeczenie o niepełnosprawności.
Przy odliczeniu przez opiekuna obowiązuje limit dochodów osoby niepełnosprawnej pozostającej na utrzymaniu. Wynosił on 21 371,52 zł za 2024 rok oraz 22 546,92 zł za 2025 rok. Do limitu nie wlicza się między innymi zasiłku pielęgnacyjnego, alimentów na dzieci, świadczenia uzupełniającego oraz dodatkowych rocznych świadczeń dla emerytów i rencistów. Dochody zwolnione z PIT co do zasady mogą jednak podlegać uwzględnieniu, dlatego przy nietypowych przychodach trzeba sprawdzić ich kwalifikację.
Wydatki limitowane i nielimitowane – czym się różnią?
Katalog wydatków jest zamknięty. Oznacza to, że nie wystarczy, aby zakup był pomocny osobie niepełnosprawnej. Musi należeć do kategorii wymienionej w przepisach.
| Kategoria | Limit | Przykłady |
|---|---|---|
| Wydatki nielimitowane | Można odliczyć faktycznie poniesioną, niepozostającą do zwrotu kwotę | Adaptacja mieszkania, sprzęt rehabilitacyjny, turnus, zabiegi |
| Wydatki limitowane | Do 2 280 zł rocznie dla każdej wskazanej kategorii | Samochód, pies asystujący, przewodnik, środki chłonne |
| Leki | Nadwyżka miesięcznych wydatków ponad 100 zł | Leki zalecone przez lekarza specjalistę |
Jeżeli wydatek został częściowo sfinansowany z PFRON, NFZ, zakładowego funduszu rehabilitacji, zakładowego funduszu aktywności, ZFŚS albo zwrócony w innej formie, odliczeniu podlega tylko niepokryta część.
Co można odliczyć bez limitu?
Do wydatków nielimitowanych należą między innymi:
- Adaptacja i wyposażenie mieszkania stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, na przykład dostosowanie łazienki.
- Przystosowanie pojazdu mechanicznego do potrzeb osoby niepełnosprawnej.
- Zakup, naprawa lub najem wyrobów medycznych ujętych w odpowiednim wykazie oraz wyposażenia potrzebnego do ich używania.
- Zakup, naprawa lub najem indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi potrzebnych do rehabilitacji albo wykonywania czynności życiowych.
- Turnusy rehabilitacyjne, pobyt w zakładzie leczniczym oraz odpłatne zabiegi rehabilitacyjne lub leczniczo-rehabilitacyjne.
- Opieka pielęgniarska w domu, usługi opiekuńcze w określonych przypadkach oraz tłumacz języka migowego.
- Kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych do ukończenia 25. roku życia.
- Określony przewóz i przejazdy transportem publicznym związane z pobytem na turnusie, leczeniem lub rehabilitacją.
Przy sprzęcie szczególne znaczenie ma jego indywidualny charakter. Musi istnieć ścisły związek między urządzeniem a rodzajem niepełnosprawności, a sprzęt powinien służyć rehabilitacji lub ułatwiać konkretnej osobie wykonywanie czynności życiowych. Zwykła kosiarka automatyczna albo skuter mogą zostać uznane za przedmioty powszechnego użytku, a nie sprzęt indywidualny. Sam fakt, że ułatwiają życie, nie wystarcza.
Inaczej ocenia się adaptację mieszkania. Materiały wykorzystane podczas dostosowania nie muszą same w sobie mieć indywidualnych cech. Liczy się związek prac z potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności.
Jakie wydatki mają limit 2 280 zł?
Limit 2 280 zł dotyczy każdej kategorii oddzielnie, a nie wszystkich wydatków limitowanych łącznie. Obejmuje on:
- opłacenie przewodników osób niewidomych z I lub II grupą inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa,
- utrzymanie psa asystującego, który został odpowiednio wyszkolony i oznaczony,
- używanie samochodu osobowego będącego własnością lub współwłasnością osoby niepełnosprawnej albo podatnika utrzymującego osobę niepełnosprawną lub dziecko niepełnosprawne do 16. roku życia,
- zakup pieluchomajtek, pieluch anatomicznych, chłonnych majtek, podkładów i wkładów anatomicznych.
W przypadku samochodu przepisy nie wymagają wykazywania każdego przejazdu ani przedstawienia faktur za paliwo. Podatnik musi jednak spełniać warunki dotyczące własności pojazdu i osoby, której dotyczy niepełnosprawność.
Jak obliczyć odliczenie na leki?
Leki można rozliczyć, gdy lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować je stale lub czasowo. Odlicza się wyłącznie miesięczną nadwyżkę wydatków ponad 100 zł.
- Zsumuj wydatki w danym miesiącu. Nie łącz zakupów z różnych miesięcy przed wykonaniem obliczenia.
- Odejmij 100 zł od miesięcznej kwoty wydanej na leki.
- Jeżeli wynik jest ujemny, przyjmij zero. Następnie zsumuj dodatnie nadwyżki ze wszystkich miesięcy.
Przykład: w marcu wydano 90 zł, w kwietniu 120 zł, w maju 170 zł, a w czerwcu 245 zł. Odliczenie wynosi odpowiednio 0 zł, 20 zł, 70 zł i 145 zł. Łącznie można odliczyć 235 zł. Miesiąca, w którym wydatki wyniosły mniej niż 100 zł, nie kompensuje się z innym miesiącem.
Jak udokumentować wydatki?
Dokument powinien pozwalać ustalić, kto poniósł wydatek, kiedy i komu zapłacił, za jaki towar lub usługę oraz w jakiej wysokości. Najczęściej będzie to faktura, rachunek, dowód wpłaty albo potwierdzenie przelewu. Dokumenty należy przechowywać, nawet jeśli nie dołącza się ich do zeznania.
| Rodzaj wydatku | Wymagana dokumentacja | Uwagi |
|---|---|---|
| Sprzęt, zabiegi, turnus, leki | Faktura, rachunek lub inny dokument zapłaty | Przy lekach potrzebne jest także zalecenie lekarza specjalisty |
| Przewodnik | Co do zasady brak obowiązku posiadania faktury | Na żądanie urzędu trzeba wskazać imię i nazwisko przewodnika |
| Pies asystujący | Co do zasady brak obowiązku faktury | Należy okazać certyfikat potwierdzający status psa asystującego |
| Samochód | Nie trzeba dokumentować poszczególnych przejazdów | Urząd może żądać dowodów potwierdzających prawo do ulgi |
Brak obowiązku posiadania faktury przy samochodzie, psie asystującym lub przewodniku nie oznacza, że odliczenie jest poza kontrolą. Urząd Skarbowy może zażądać dowodów potwierdzających spełnienie warunków. Jeżeli wydatek został zwrócony albo nie da się go udowodnić, trzeba skorygować zeznanie.
O czym pamiętać przy rozliczeniu?
Ulga rehabilitacyjna zmniejsza dochód albo przychód opodatkowany ryczałtem, a nie sam podatek. Niewykorzystanej kwoty nie można przenieść na następne lata. Dlatego przed wpisaniem wydatku sprawdź jego związek z niepełnosprawnością, katalog ustawowy, limit, refundacje i dokumenty.
Przy wątpliwościach dotyczących nietypowego sprzętu lub wydatków warto wystąpić o interpretację indywidualną albo skontaktować się z Krajową Informacją Skarbową.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady podatkowej. Przepisy oraz limity mogą się zmieniać, dlatego przed złożeniem zeznania należy sprawdzić aktualne informacje w ustawie o PIT i oficjalnych materiałach podatki.gov.pl.
