Akcje to papiery wartościowe, które potwierdzają udział w kapitale spółki akcyjnej. Kupując akcję, stajesz się akcjonariuszem, czyli współwłaścicielem części przedsiębiorstwa. Możesz dzięki temu uczestniczyć w zyskach spółki, ale musisz też liczyć się z wahaniami kursu i możliwością utraty części lub całości zainwestowanego kapitału.
Czym dokładnie jest akcja?
Akcja łączy prawa majątkowe i organizacyjne wynikające z uczestnictwa w spółce akcyjnej. W praktyce oznacza to, że nie jest wyłącznie symbolem notowanym na giełdzie. Reprezentuje określony udział w kapitale spółki, a jej właściciel otrzymuje status akcjonariusza.
Na rynku publicznym akcje mają formę elektronicznych zapisów. To skutek dematerializacji, czyli rezygnacji z papierowych dokumentów akcji. Informacja o posiadaniu akcji znajduje się w odpowiednim rejestrze albo na rachunku papierów wartościowych prowadzonym za pośrednictwem domu maklerskiego.
Zakres praw zależy od rodzaju akcji i statutu spółki. Najczęściej spotyka się akcje zwykłe, które wiążą się z prawem głosu i udziałem w zysku. Istnieją też akcje uprzywilejowane, którym statut może przyznawać szczególne uprawnienia, na przykład większą liczbę głosów albo pierwszeństwo w wypłacie dywidendy. Początkujący inwestor nie musi jednak znać wszystkich prawnych podziałów, aby zrozumieć podstawowy mechanizm inwestowania.
Jak można zarobić na akcjach?
Wynik inwestycji zależy przede wszystkim od kondycji spółki, jej perspektyw oraz zachowania rynku. Dochód może pochodzić z dwóch głównych źródeł:
- Dywidenda – spółka może przeznaczyć część wypracowanego zysku do wypłaty akcjonariuszom. Dywidenda nie jest jednak gwarantowana, ponieważ o jej wypłacie decydują właściwe organy spółki, a firma może przeznaczyć zysk na rozwój.
- Wzrost ceny akcji – inwestor może osiągnąć zysk, gdy sprzeda akcje drożej, niż je kupił. Cena może rosnąć między innymi wtedy, gdy rynek dobrze ocenia wyniki i perspektywy przedsiębiorstwa.
- Prawa korporacyjne – posiadanie akcji zwykłych zwykle wiąże się z prawem głosu na walnym zgromadzeniu. Nie jest to bezpośredni dochód, ale pozwala akcjonariuszowi uczestniczyć w podejmowaniu określonych decyzji dotyczących spółki.
Możliwy jest także odwrotny scenariusz. Gdy wyniki przedsiębiorstwa się pogarszają albo inwestorzy tracą zainteresowanie jego akcjami, kurs może spaść. Sprzedaż po niższej cenie oznacza stratę kapitałową.
Akcje a obligacje – czym się różnią?
Akcje i obligacje są papierami wartościowymi, ale dają inwestorowi inny rodzaj relacji z emitentem. Akcja oznacza udział w przedsiębiorstwie, natomiast obligacja jest potwierdzeniem długu. Kupując obligację, pożyczasz pieniądze emitentowi, który zobowiązuje się do zapłaty odsetek i zwrotu kapitału na określonych zasadach.
| Cecha | Akcje | Obligacje |
|---|---|---|
| Natura instrumentu | Udział w kapitale spółki i współwłasność części przedsiębiorstwa | Pożyczka udzielona emitentowi |
| Możliwy dochód | Dywidenda oraz wzrost ceny rynkowej | Odsetki i zwrot wartości nominalnej zgodnie z warunkami emisji |
| Ryzyko | Zmienność kursu i możliwość utraty kapitału | Ryzyko niewypłacalności emitenta oraz zmiany ceny przy sprzedaży przed wykupem |
| Wpływ na spółkę | Akcjonariusz może mieć prawo głosu | Obligatariusz nie staje się współwłaścicielem spółki |
Żaden z tych instrumentów nie jest automatycznie wolny od ryzyka. Poziom ryzyka zależy między innymi od emitenta, rodzaju instrumentu, ceny zakupu i czasu utrzymywania inwestycji.
Jak zacząć inwestowanie w akcje?
Do obrotu akcjami potrzebujesz rachunku maklerskiego. Dom maklerski lub inny licencjonowany pośrednik przekazuje zlecenia na rynek i zapisuje informacje o posiadanych instrumentach. Samo otwarcie rachunku nie powinno być jednak pierwszym krokiem. Najpierw trzeba zrozumieć, jak działa rynek i jakie straty możesz zaakceptować.
Podstawowy proces wygląda następująco:
- Zdobądź podstawową wiedzę – poznaj zasady działania giełdy, różnicę między akcjami i obligacjami, znaczenie dywidendy oraz rodzaje ryzyka.
- Wybierz licencjonowanego brokera – porównaj zakres usług, opłaty, dostępne rynki i sposób ochrony środków. Nie kieruj się wyłącznie reklamą ani obietnicą szybkiego zysku.
- Otwórz rachunek maklerski – po weryfikacji tożsamości zasilasz konto kwotą, której ewentualna utrata nie zagrozi Twojemu budżetowi.
- Przeanalizuj spółkę – sprawdź jej model działalności, wyniki finansowe, zadłużenie, perspektywy branży i sposób wykorzystania zysków. Nie kupuj akcji tylko dlatego, że ich kurs niedawno szybko rósł.
- Złóż zlecenie kupna – określ liczbę akcji oraz warunki transakcji, a następnie sprawdź, czy zlecenie zostało zrealizowane. Po zakupie obserwuj inwestycję w odniesieniu do wcześniej przyjętego horyzontu, a nie wyłącznie do codziennych zmian kursu.
Akcje mogą być kupowane na rynku pierwotnym, na przykład w ramach pierwszej oferty publicznej, czyli IPO, albo na rynku wtórnym, gdzie inwestorzy handlują już wyemitowanymi walorami. Dla początkującego inwestora ważniejsze od samej nazwy rynku jest zrozumienie, że cena zmienia się pod wpływem popytu, podaży, informacji o spółce i sytuacji gospodarczej.
Ryzyko pojedynczej spółki można częściowo ograniczać przez dywersyfikację, czyli rozłożenie inwestycji między różne przedsiębiorstwa, sektory lub rynki. Nie eliminuje ona strat i nie gwarantuje zysku. Przy krótkim horyzoncie inwestycyjnym nawet solidna spółka może mieć kurs niższy niż w dniu zakupu.
Jakie ryzyko wiąże się z inwestowaniem?
Rynek akcji jest zmienny. Wartość inwestycji może spadać z powodu słabszych wyników spółki, zmian gospodarczych, decyzji regulacyjnych, wydarzeń politycznych albo nastrojów inwestorów. W skrajnym przypadku upadłość przedsiębiorstwa może oznaczać utratę całości zainwestowanych środków, ponieważ akcjonariusze są zaspokajani po wierzycielach.
Inwestowanie w akcje nie jest sposobem na szybki i pewny zarobek. Przed zakupem trzeba określić horyzont inwestycyjny, własną tolerancję ryzyka oraz kwotę, której spadek wartości nie zaburzy bieżących finansów. Rachunek maklerski umożliwia zawieranie transakcji, ale nie zastępuje analizy ani rozsądnego planu.
Najprościej zapamiętać to tak: akcja daje udział w przedsiębiorstwie i możliwość korzystania z jego rozwoju, lecz wraz z tym udziałem przejmujesz także ryzyko spadku wartości inwestycji.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
