Jak ubezpieczyć dziecko, gdy nie pracujesz?

Tak, możesz ubezpieczyć dziecko, mimo że nie pracujesz, ale sam brak pracy nie wystarczy. Musisz mieć własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, na przykład status osoby bezrobotnej uzyskany po rejestracji w urzędzie pracy. Dziecko możesz też zgłosić przez pracującego drugiego rodzica albo – gdy żadne z rodziców nie ma ubezpieczenia – przez dziadków.

Czy można ubezpieczyć dziecko bez pracy?

Niepracujący rodzic, który nie ma żadnego tytułu do ubezpieczenia, nie może samodzielnie dopisać dziecka do publicznego ubezpieczenia zdrowotnego. Dziecko nie zostaje też automatycznie zgłoszone po urodzeniu. Ubezpieczenie jest bezpłatne, ale do zgłoszenia potrzebna jest osoba ubezpieczona.

Najczęstszym rozwiązaniem dla rodzica bez zatrudnienia jest rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Po uzyskaniu tego statusu urząd obejmuje rodzica ubezpieczeniem zdrowotnym. Rodzic może wtedy zgłosić dziecko jako członka rodziny.

Jakie są możliwości, gdy rodzic nie pracuje?

Wybór ścieżki zależy od tego, czy drugi rodzic albo dziadkowie mają własne ubezpieczenie. Najważniejsze warianty przedstawia tabela:

Sytuacja rodzica	Możliwość ubezpieczenia dziecka	Co zrobić?
Rodzic jest bezrobotny i zarejestrowany w urzędzie pracy	Tak	Uzyskać status osoby bezrobotnej, a następnie zgłosić dziecko jako członka rodziny.
Drugi rodzic pracuje lub ma inny tytuł do ubezpieczenia	Tak	Poprosić pracodawcę, zleceniodawcę albo właściwą instytucję o zgłoszenie dziecka.
Żadne z rodziców nie ma ubezpieczenia	Tak, przez dziadków, jeśli spełnione są warunki	Dziadek lub babcia zgłasza wnuka u swojego płatnika składek albo w ZUS.
Rodzic nie może skorzystać z powyższych rozwiązań	Możliwe ubezpieczenie dobrowolne	Zawrzeć umowę z NFZ i samodzielnie opłacać składki.

Przewiń tabelę w bok →

Dziadkowie mogą zgłosić wnuka wtedy, gdy żadne z rodziców nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu, nie ma prawa do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i nie korzysta z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Dobrowolne ubezpieczenie w Narodowym Funduszu Zdrowia jest rozwiązaniem odpłatnym. Składka wynosi 9% podstawy wymiaru, a jej wysokość zmienia się wraz z aktualnymi wartościami ogłaszanymi dla danego okresu. Przed zawarciem umowy trzeba sprawdzić bieżące warunki w NFZ, ponieważ przy dłuższej przerwie w ubezpieczeniu może pojawić się także opłata dodatkowa.

Jak zgłosić dziecko do ubezpieczenia?

Po uzyskaniu tytułu do ubezpieczenia, na przykład po rejestracji w urzędzie pracy, wykonaj następujące czynności:

Ustal, kto zgłasza dziecko. Dziecko powinien zgłosić jeden rodzic lub opiekun, który ma aktywne ubezpieczenie zdrowotne. Nie ma potrzeby zgłaszania go przez oboje rodziców.
Przygotuj dane dziecka. Potrzebne będą przede wszystkim imię, nazwisko, data urodzenia i numer PESEL, jeśli został już nadany.
Wypełnij formularz ZUS ZCNA. Jest to dokument służący do zgłoszenia członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego.
Przekaż formularz właściwej instytucji. Jeśli ubezpieczenie wynika ze statusu bezrobotnego, zgłoszenie składa się w urzędzie pracy. Przy ubezpieczeniu przez pracodawcę dokument przekazuje się płatnikowi składek. Osoba prowadząca działalność gospodarczą albo korzystająca z ubezpieczenia dobrowolnego składa dokumenty w ZUS.
Zachowaj potwierdzenie zgłoszenia. Może być potrzebne, gdy placówka medyczna nie potwierdzi od razu prawa dziecka do świadczeń.

Na zgłoszenie dziecka jest 7 dni od dnia, w którym powstała przyczyna zgłoszenia. Przy noworodku termin wiąże się z uzyskaniem numeru PESEL. Jeśli dziecko traci prawo do ubezpieczenia jako członek rodziny, na jego wyrejestrowanie również masz 7 dni.

Do kiedy dziecko może być zgłoszone przy rodzicu?

Dziecko może być objęte ubezpieczeniem jako członek rodziny do ukończenia 18 lat. Jeżeli kontynuuje naukę w szkole, na uczelni albo w szkole doktorskiej, ochrona może trwać do ukończenia 26 lat.

Ograniczenie wieku nie obowiązuje w przypadku dziecka posiadającego orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne. Gdy dziecko uzyska własny tytuł do ubezpieczenia, na przykład podejmie pracę albo zarejestruje się jako bezrobotne, należy wyrejestrować je jako członka rodziny, a później zgłosić ponownie, jeśli ten tytuł utraci.

Co po utracie pracy przez rodzica?

Po ustaniu zatrudnienia prawo do świadczeń opieki zdrowotnej co do zasady utrzymuje się jeszcze przez 30 dni. Dotyczy to także zgłoszonych członków rodziny, w tym dziecka. Nie oznacza to jednak, że ubezpieczenie będzie trwało bezterminowo.

Przed upływem tego okresu rodzic powinien sprawdzić możliwość rejestracji w urzędzie pracy, zgłoszenia dziecka przez drugiego rodzica albo dziadków. Jeśli żadna z tych dróg nie jest dostępna, pozostaje dobrowolne ubezpieczenie w NFZ, którego zasady i koszt trzeba ustalić bezpośrednio w funduszu.

Dziecko może otrzymać świadczenie w sytuacji nagłej, ale brak formalnego zgłoszenia nie zwalnia rodzica z obowiązku uporządkowania ubezpieczenia. Najprostsza droga dla osoby bez zatrudnienia to zwykle rejestracja w urzędzie pracy, a następnie złożenie zgłoszenia dziecka w terminie 7 dni.

Artykuł nie stanowi porady prawnej ani finansowej. Przepisy dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego mogą się zmieniać, dlatego w przypadku wątpliwości sprawdź aktualne informacje w ZUS, NFZ lub właściwym urzędzie pracy.