Lokata inwestycyjna to produkt łączący lokatę bankową z inwestycją, najczęściej w jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego. Gwarancje dotyczą wyłącznie środków pozostających na lokacie, a część funduszowa może przynieść stratę i nie jest objęta ochroną BFG.
Czym jest lokata inwestycyjna?
Lokata inwestycyjna ma charakter hybrydowy. W jednej ofercie łączy depozyt bankowy oraz instrument inwestycyjny, zwykle fundusz inwestycyjny. Są to dwie odrębne usługi, które bank proponuje łącznie w ramach tak zwanej sprzedaży krzyżowej.
Część lokacyjna ma z góry określony termin i oprocentowanie. Część funduszowa jest natomiast wyceniana według wartości jednostek uczestnictwa, która może rosnąć albo spadać. Podwyższone oprocentowanie lokaty bywa zachętą do jednoczesnego nabycia jednostek funduszu. Nie oznacza to gwarantowanego zysku od całej wpłaconej kwoty.
Lokata tradycyjna a lokata inwestycyjna – czym się różnią?
Najważniejsza różnica dotyczy tego, gdzie znajduje się kapitał i kto ponosi ryzyko zmian jego wartości:
| Cecha | Lokata tradycyjna | Lokata inwestycyjna |
|---|---|---|
| Gwarancja BFG | Dotyczy środków na rachunku lokaty, w granicach określonych przepisami. | Dotyczy tylko części pozostającej na lokacie. Jednostki funduszu nie są objęte gwarancją BFG. |
| Ryzyko utraty kapitału | Przy zachowaniu warunków umowy kapitał i ustalone odsetki są chronione, z uwzględnieniem limitu gwarancji. | Część funduszowa może stracić na wartości. Wcześniejsze wycofanie może wiązać się z utratą odsetek lub opłatą. |
| Potencjał zysku | Oprocentowanie jest określone w umowie i zwykle nie zmienia się w czasie lokaty. | Lokata może mieć podwyższone oprocentowanie, ale wynik funduszu zależy od rynku i nie jest znany z góry. |
| Źródło wyniku | Odsetki naliczane od depozytu. | Odsetki z lokaty oraz zmiana wartości jednostek funduszu, pomniejszona o ewentualne koszty. |
Jak działa ten produkt w praktyce?
Bank ustala warunki obu części. Przykładowo część środków trafia na lokatę, a pozostała kwota jest przeznaczana na nabycie jednostek funduszu. Proporcje, minimalna kwota, okres lokaty i warunki podwyższonego oprocentowania zależą od konkretnej oferty.
Lokata ma własny termin zapadalności, natomiast fundusz działa według swojej polityki inwestycyjnej. Po zakończeniu lokaty środki z depozytu mogą wrócić na rachunek, podczas gdy pieniądze zainwestowane w fundusz pozostają w jednostkach uczestnictwa do czasu złożenia dyspozycji ich odkupienia. Obie usługi mogą być niekiedy zawierane osobno, lecz wtedy oprocentowanie lokaty może być niższe.
Przed zawarciem umowy sprawdź, czy oferta wymaga utrzymania funduszu przez określony czas. W dokumentach powinny znaleźć się informacje o terminie lokaty, zasadach wcześniejszego wycofania, kosztach oraz sposobie ustalania oprocentowania. W przypadku funduszu trzeba sięgnąć także do prospektu i dokumentu zawierającego kluczowe informacje.
Jakie ryzyka wiążą się z lokatą inwestycyjną?
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu całej wpłaty jak bezpiecznego depozytu. Ochrona BFG nie obejmuje jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Ich wartość zależy od aktywów znajdujących się w portfelu funduszu i warunków rynkowych.
Przed podjęciem decyzji trzeba uwzględnić następujące rodzaje ryzyka:
- Ryzyko rynkowe – wartość jednostek może spadać wskutek zmian cen akcji, obligacji, stóp procentowych lub ogólnej koniunktury.
- Ryzyko walutowe – jeżeli fundusz inwestuje w aktywa zagraniczne, zmiana kursu waluty może zwiększyć stratę albo zmniejszyć wynik po przeliczeniu na złote.
- Brak gwarancji BFG – system gwarantowania depozytów obejmuje środki na lokacie na zasadach ustawowych, lecz nie obejmuje inwestycji w fundusz.
- Koszty i opłaty – fundusz może pobierać opłatę za zarządzanie, opłatę manipulacyjną lub inne koszty wskazane w jego dokumentach.
- Opłata za wcześniejsze wycofanie – umorzenie jednostek przed terminem określonym w ofercie może wiązać się z opłatą umorzeniową, a wcześniejsze zerwanie lokaty może oznaczać utratę odsetek.
Wysokość opłaty umorzeniowej nie jest uniwersalna dla wszystkich produktów. W jednej z opisanych ofert wynosiła 2% wartości funduszu przy wycofaniu w pierwszych trzech miesiącach, ale wiążące są zawsze aktualna umowa, tabela opłat i dokumenty konkretnego funduszu.
Jak założyć lokatę inwestycyjną?
Procedura może wyglądać różnie w zależności od banku, jednak zwykle obejmuje następujące etapy:
- Ankieta inwestycyjna MiFID – odpowiadasz na pytania dotyczące wiedzy, doświadczenia, sytuacji finansowej, celu inwestycyjnego i akceptowanego poziomu ryzyka.
- Wybór funduszu – zapoznajesz się z polityką inwestycyjną, klasą ryzyka, kosztami i zasadami odkupu jednostek.
- Podpisanie umów – zawierasz umowę dotyczącą lokaty oraz dokumenty związane z nabyciem jednostek funduszu.
- Aktywacja produktu – wpłacasz środki zgodnie z warunkami oferty, a bank uruchamia lokatę i realizuje zlecenie inwestycyjne.
Jeżeli ankieta wykaże, że produkt może być nieadekwatny do Twojej wiedzy lub doświadczenia, bank powinien przekazać stosowne ostrzeżenie. Nie jest to jednak gwarancja wyniku inwestycji ani zastępstwo dla samodzielnej analizy dokumentów.
Dla kogo lokata inwestycyjna może być rozwiązaniem?
Ten produkt może odpowiadać osobie, która chce połączyć depozyt z inwestycją, ma określony horyzont czasowy i akceptuje możliwość spadku wartości części funduszowej. Trzeba też mieć środki, których nie będzie trzeba pilnie wypłacać przed terminem.
Jeżeli priorytetem jest pełna przewidywalność i ochrona kapitału w ramach zasad systemu gwarantowania depozytów, właściwszym punktem odniesienia będzie tradycyjna lokata, a nie produkt łączony. Przed podpisaniem umowy porównaj proporcje między lokatą a funduszem, warunki zerwania, wszystkie opłaty oraz informacje w KID i prospekcie. Lokata inwestycyjna nie gwarantuje zysku z całej wpłaty.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
