To, jaki PIT wiąże się z zaliczką na podatek dochodowy, zależy przede wszystkim od źródła przychodu i formy opodatkowania. Pracownik zwykle nie wpłaca zaliczek samodzielnie – robi to pracodawca jako płatnik. Przedsiębiorca rozlicza je we własnym imieniu, a po zakończeniu roku składa PIT-36, PIT-36L albo PIT-28.
Czym jest zaliczka na podatek dochodowy?
Zaliczka na podatek dochodowy PIT jest przedpłatą na podatek należny za cały rok. Oblicza się ją w trakcie roku na podstawie dochodu albo przychodu osiągniętego w danym miesiącu lub kwartale. Po zakończeniu roku suma wpłaconych zaliczek jest uwzględniana w zeznaniu rocznym.
Odpowiedzialność za wpłatę zależy od tego, kto uzyskuje przychód. Przy wynagrodzeniu z pracy zaliczkę pobiera pracodawca. Przy działalności gospodarczej przedsiębiorca oblicza ją i wpłaca samodzielnie. Sama zaliczka nie ma osobnego formularza rocznego dla każdego miesiąca. Formularz PIT wynika z wybranej formy opodatkowania.
Kto płaci zaliczkę – podatnik czy płatnik?
Podatnik ponosi ekonomiczny ciężar podatku, natomiast płatnik oblicza podatek, pobiera go z wypłaty i przekazuje do urzędu skarbowego. Dlatego pracownik otrzymuje wynagrodzenie pomniejszone o zaliczkę, ale nie wykonuje samodzielnego przelewu za każdą wypłatę.
| Źródło przychodu | Kto odprowadza zaliczkę? | Formularz lub rozliczenie |
|---|---|---|
| Umowa o pracę | Pracodawca jako płatnik | Płatnik składa PIT-4R, a pracownik rozlicza dochód w swoim zeznaniu rocznym |
| Umowa zlecenia lub o dzieło | Zleceniodawca albo zamawiający, jeżeli występuje jako płatnik | Płatnik wykazuje pobrane zaliczki w PIT-4R |
| Działalność gospodarcza | Przedsiębiorca samodzielnie | PIT-36, PIT-36L albo PIT-28 po zakończeniu roku |
PIT-4R jest deklaracją płatnika, a nie formularzem, za pomocą którego przedsiębiorca rozlicza własne zaliczki. Pracodawca wykazuje w nim pobrane zaliczki od wynagrodzeń pracowników i zleceniobiorców. Przedsiębiorca prowadzący własną działalność wpłaca natomiast zaliczki za siebie, bez składania PIT-4R w tym celu.
Jeżeli jedna osoba ma kilka źródeł przychodów, obowiązki mogą się łączyć. Pracodawca pobiera zaliczkę od wynagrodzenia, ale przedsiębiorca musi samodzielnie rozliczać dochód z działalności. Podobna zasada może dotyczyć przychodów zagranicznych albo niektórych przychodów z najmu.
Jak rozliczać zaliczki w działalności gospodarczej?
Forma opodatkowania wpływa na podstawę obliczenia zaliczki. Przy skali podatkowej i podatku liniowym znaczenie ma dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty. Przy ryczałcie podatek oblicza się od przychodu, bez uwzględniania kosztów jego uzyskania.
| Forma opodatkowania | Częstotliwość zaliczek | Podstawa wyliczenia |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | Miesięcznie albo kwartalnie, jeśli podatnik spełnia warunki | Dochód pomniejszony o przewidziane odliczenia, stawki 12% i 32% |
| Podatek liniowy | Miesięcznie albo kwartalnie, jeśli podatnik spełnia warunki | Dochód, co do zasady opodatkowany stawką 19% |
| Ryczałt ewidencjonowany | Miesięcznie albo kwartalnie, jeśli podatnik spełnia warunki | Przychód pomniejszony o dopuszczalne odliczenia i objęty właściwą stawką ryczałtu |
Skala podatkowa
Przy skali podatkowej zaliczkę ustala się narastająco od początku roku. Dochód do 120 000 zł podlega stawce 12%, a nadwyżka ponad ten próg stawce 32%. W obliczeniach uwzględnia się kwotę wolną od podatku w wysokości 30 000 zł oraz kwotę zmniejszającą podatek wynoszącą 3600 zł rocznie.
Zaliczka może pojawić się dopiero w okresie, w którym podatek obliczony narastająco przekroczy uwzględniane odliczenia i zaliczki z wcześniejszych okresów. Przekroczenie progu w trakcie roku nie zmienia formularza. Nadal właściwe będzie roczne zeznanie PIT-36.
Podatek liniowy
Podatek liniowy wynosi 19% dochodu. Zaliczka jest obliczana od dochodu narastająco, po uwzględnieniu dopuszczalnych kosztów i odliczeń oraz pomniejszeniu o zaliczki należne za wcześniejsze okresy. Ta forma nie korzysta z kwoty wolnej od podatku ani z kwoty zmniejszającej podatek właściwej dla skali.
Podatnik rozliczający działalność podatkiem liniowym składa po zakończeniu roku formularz PIT-36L. Wybór tego formularza nie następuje przy każdej wpłacie. Jest konsekwencją opodatkowania działalności podatkiem liniowym.
Ryczałt ewidencjonowany
Przy ryczałcie podstawą obliczenia zaliczki jest przychód pomniejszony o składki społeczne, jeżeli podlegają odliczeniu. Następnie stosuje się stawkę właściwą dla rodzaju działalności. Jeżeli przedsiębiorca wykonuje czynności objęte różnymi stawkami, przychody trzeba rozdzielić.
W uproszczeniu obliczenie wygląda następująco:
- Przychód pomniejsza się o dopuszczalne składki społeczne.
- Otrzymaną podstawę mnoży się przez właściwą stawkę ryczałtu.
- Od obliczonej kwoty odejmuje się przewidziane przepisami odliczenia, a wynik wpłaca jako zaliczkę.
Ryczałtowiec składa zeznanie roczne PIT-28. Wykazuje w nim przychody, należne zobowiązanie oraz wpłacone zaliczki. Jeżeli w ciągu roku wpłacono więcej, niż wynika z rozliczenia rocznego, może powstać nadpłata. Przy zbyt niskich wpłatach pojawi się dopłata.
Przy karcie podatkowej podatnik nie wpłaca zaliczek, lecz stały miesięczny podatek. Ta forma ma odrębne zasady i nie prowadzi do rozliczenia działalności w PIT-28, PIT-36 ani PIT-36L. Karta podatkowa jest obecnie rozwiązaniem dostępnym tylko w przypadkach określonych w przepisach przejściowych.
Kiedy i jak zapłacić zaliczkę?
Przedsiębiorca wpłaca zaliczkę bez wezwania urzędu skarbowego. Termin przypada co do zasady na 20. dzień miesiąca następującego po miesiącu albo kwartale, którego dotyczy rozliczenie. Przy rozliczeniu kwartalnym termin odnosi się do całego zakończonego kwartału.
Przy płatności trzeba wskazać właściwy okres i formę zobowiązania. Zaliczki z działalności gospodarczej wpłaca się na indywidualny mikrorachunek podatkowy. Numer mikrorachunku można uzyskać za pomocą rządowej usługi podatkowej. Przed przelewem należy sprawdzić dane podatnika, kwotę i symbol właściwy dla rodzaju podatku.
Nie czekaj na pismo z urzędu skarbowego. Brak wezwania nie oznacza braku obowiązku zapłaty. To podatnik monitoruje dochód lub przychód, oblicza należność i pilnuje terminu. Jeżeli 20. dzień miesiąca wypada w dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.
Wybór między rozliczeniem miesięcznym a kwartalnym zależy od spełnienia warunków ustawowych, między innymi statusu małego podatnika lub rozpoczęcia działalności. Rozliczenie kwartalne zmniejsza częstotliwość przelewów, ale wymaga zabezpieczenia środków na większą jednorazową wpłatę.
Jaki PIT składa się po zapłacie zaliczek?
Formularz roczny wynika z formy opodatkowania działalności, a nie z tego, czy zaliczki wpłacano miesięcznie, czy kwartalnie:
- PIT-36 – działalność gospodarcza opodatkowana skalą podatkową
- PIT-36L – działalność gospodarcza opodatkowana podatkiem liniowym
- PIT-28 – działalność gospodarcza opodatkowana ryczałtem ewidencjonowanym
- PIT-4R – deklaracja płatnika, na przykład pracodawcy, dotycząca pobranych zaliczek od wynagrodzeń
W zeznaniu rocznym wykazuje się należny podatek oraz zaliczki wpłacone w ciągu roku. Jeżeli wpłaty były niższe od podatku rocznego, trzeba dopłacić różnicę. Gdy przewyższały podatek należny, może powstać nadpłata.
Najprostsza reguła wygląda więc tak: najpierw ustalasz źródło przychodu, następnie sprawdzasz, czy zaliczkę pobiera płatnik, czy wpłacasz ją samodzielnie. Przy działalności gospodarczej forma opodatkowania wskazuje sposób obliczeń i właściwy formularz roczny. Zmiana częstotliwości wpłat nie zmienia formularza PIT.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przy łączeniu kilku źródeł przychodu, rozliczeniach zagranicznych lub nietypowej formie działalności warto skonsultować sposób rozliczenia z doradcą podatkowym.
